Introductie

De EU-verordening ontbossing (EUDR) is een centraal onderdeel van de Europese Green Deal en heeft als doel te voorkomen dat producten die verband houden met ontbossing op de EU-markt terechtkomen. De verordening is van toepassing op grondstoffen zoals rundvee, palmolie, soja, koffie, cacao, rubber en hout, en strekt zich uit tot veel afgeleide producten. Bedrijven moeten aantonen dat deze goederen ontbossingsvrij zijn (geen ontbossing na 31 december 2020) en legaal zijn geproduceerd in het land van herkomst.

De EUDR is formeel in werking getreden op 29 juni 2023. Oorspronkelijk was de compliance-deadline voor grote en middelgrote ondernemingen vastgesteld op 30 december 2024, terwijl kleine en micro-ondernemingen tot 30 juni 2025 de tijd kregen. De EUDR heeft sindsdien echter een uitstel van 12 maanden gekregen. Dit artikel beschrijft wat er is veranderd, wat niet, en hoe compliance-teams kunnen handelen om de herziene deadlines te halen zonder in te leveren op kwaliteit of compliance-zekerheid.

Wat is er veranderd in de EUDR-tijdlijn?

De EUDR was oorspronkelijk gepland om van toepassing te worden op 30 december 2024 voor grote en middelgrote bedrijven, en op 30 juni 2025 voor kleine en micro-ondernemingen. Eind 2024 stemden het Europees Parlement en de Raad echter in met het voorstel van de Commissie om de toepassing van de EUDR met 12 maanden uit te stellen. De goedkeuring van het voorstel van de Commissie geeft bedrijven daarmee een extra inwerkingstredingsperiode van 12 maanden om zich voor te bereiden op de EUDR.

Gezien de nieuwheid van de EUDR, de verscheidenheid aan internationale stakeholders en de vereisten voor gegevensverzameling, is het uitstel door velen verwelkomd. De Commissie hoopt dat de extra tijd bijdraagt aan een goede en effectieve implementatie van de EUDR, met behoud van de integriteit ervan. Een soepele invoering van de EUDR zal naar verwachting een positief signaal zijn voor het toekomstige succes van de verordening.

{{custom-cta}}

Wat zijn de nieuwe deadlines?

Voor bedrijven van alle groottes is de deadline voor naleving van de EUDR uitgesteld:

• Grote en middelgrote bedrijven: 30 december 2025 - Vanaf deze datum moeten alle grote en middelgrote bedrijven die handelen in EUDR-gereguleerde grondstoffen volledig voldoen aan de verordening. Niet-conforme producten worden geweerd van de EU-markt of export, en autoriteiten kunnen sancties opleggen.

• Kleine en micro-ondernemingen: 30 juni 2026 - Vanaf deze datum gelden de EUDR-vereisten ook voor kleine en micro-ondernemingen. Deze kleinere bedrijven krijgen zes extra maanden om zich voor te bereiden, wat recht doet aan hun beperktere middelen.

Deze nieuwe deadlines zijn goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad, en zijn van kracht.

Voor wie geldt het uitstel?

De EUDR maakt onderscheid tussen twee rollen: operators en handelaren. Beide worden geraakt door de nieuwe tijdlijn.

Een operator is elk bedrijf (binnen of buiten de EU) dat een gereguleerd product voor het eerst op de EU-markt brengt of vanuit de EU exporteert. In EUDR-termen is een operator elke persoon of elk bedrijf dat "in het kader van een commerciële activiteit relevante producten op de EU-markt brengt of deze exporteert".

Dit betekent dat als jouw bedrijf als eerste een gereguleerde grondstof of product (in HS-codes zoals gedefinieerd in Bijlage I) op de EU-markt introduceert, of het vanuit de EU exporteert, je wordt beschouwd als operator onder de verordening.

Een handelaar is een bedrijf dat producten die onder de verordening vallen beschikbaar stelt op de EU-markt nadat ze al door iemand anders op de markt zijn gebracht. Eenvoudig gezegd: als je gereguleerde grondstoffen binnen de EU koopt en verkoopt (zonder de eerste importeur, producent, exporteur of fabrikant te zijn), ben je een handelaar.

Operators en handelaren bestaan in allerlei groottes, en het uitstel geldt voor hen allemaal. Bekijk voor meer informatie over de specifieke vereisten voor het MKB onder de EUDR de EUDR-rapportagegids voor het MKB.

Wat er niet is veranderd

Hoewel de tijdlijn is verschoven, blijven alle kernvereisten en definities van de EUDR ongewijzigd. Bedrijven moeten goed op de hoogte blijven van wat de verordening inhoudt.

Due diligence op zendingsniveau

EUDR-compliance werkt op basis van individuele zendingen. Voor elke zending van grondstoffen die onder de verordening vallen, moeten operators de vereiste gegevens verzamelen, een risicobeoordeling uitvoeren (tenzij vrijgesteld vanwege een laag-risicoland van herkomst) en een due diligence-verklaring opstellen.

Referentiedatum voor ontbossing

De referentiedatum van 31 december 2020 voor ontbossing is vastgelegd in de verordening. Dit betekent dat producten alleen als "ontbossingsvrij" worden beschouwd als het land na die datum niet is ontbost.

Reikwijdte van grondstoffen en producten

De lijst van gereguleerde grondstoffen bestaat nog steeds uit dezelfde zeven als oorspronkelijk vermeld: rundvee (vlees en leer), cacao, koffie, palmolie, soja, rubber en hout, samen met de vele afgeleide producten die per CN-code zijn opgenomen in Bijlage I. Er zijn geen grondstoffen toegevoegd of verwijderd.

Componenten van het due diligence-systeem

De EUDR schrijft specifieke informatie voor die verzameld moet worden: zoals geolocatiecoördinaten van productielocaties, productiedata, hoeveelheden, identiteiten van leveranciers en documenten die naleving van relevante wetgeving aantonen (landrechten, vergunningen, etc.). Bedrijven moeten ook een risicobeoordeling uitvoeren (als ze niet uit een laag-risicoland afkomstig zijn) van ontbossing of aantasting, en mitigerende maatregelen nemen als het risico meer dan verwaarloosbaar is. Geen van deze verplichtingen is versoepeld.

Kortom, de doelstellingen en verwachtingen van de EUDR zijn ongewijzigd. Tegen 30 december 2025 (voor grote en middelgrote bedrijven) en 30 juni 2026 (voor kleine en micro-ondernemingen) moeten bedrijven kunnen aantonen dat hun toeleveringsketens voor de betreffende grondstoffen vrij zijn van ontbossing en illegaliteit.

Wat je met de extra tijd kunt doen

Met 12 extra maanden hebben bedrijven een waardevolle periode om hun EUDR-compliance proactief te versterken. De stappen die je in deze periode zet, brengen je bedrijf in een sterke positie om te voldoen aan de EUDR en eventuele vertragingen of boetes bij niet-naleving te voorkomen.

Betrek en onboard leveranciers nu al

Wacht niet tot een paar maanden voor de deadline met het verzamelen van gegevens bij je leveranciers. Gebruik deze overgangsperiode om contact op te nemen met de toeleveringsketen, met name met boeren, producenten of exporteurs in de landen van herkomst, en leg uit welke informatie je van hen nodig hebt (GPS-coördinaten, bewijs van legaliteit, etc.).

Vroege betrokkenheid is cruciaal: leveranciers kunnen zich in zeer verschillende stadia van voorbereiding bevinden, dus hoe eerder je hiaten identificeert, hoe meer tijd je hebt om ze te dichten. Het nieuws over het uitstel kan een goede aanleiding zijn om gesprekken met leveranciers die waren vastgelopen weer op gang te brengen. Moedig leveranciers aan om hun eigen leveranciersnetwerk in kaart te brengen en documenten te verzamelen. Overweeg indien nodig trainingen of sjablonen aan te bieden. Door nu al deze relaties en processen voor gegevensdeling op te bouwen, voorkom je een last-minute chaos die kan leiden tot geblokkeerde zendingen wanneer de wet van kracht wordt.

Breng je producten in kaart en koppel ze aan HS-codes

Een praktische oefening in deze fase is het opstellen van een lijst van alle grondstoffen en producten waarmee je bedrijf handelt, en controleren welke onder de reikwijdte van de EUDR vallen. De EUDR is niet alleen van toepassing op de zeven ruwe grondstoffen, maar ook op relevante afgeleide producten.

Zoek voor elk product dat onder de verordening valt de bijbehorende HS-code op en controleer of deze is opgenomen in Bijlage I van de verordening. Door deze oefening te doen, zorg je ervoor dat geen enkel relevant product over het hoofd wordt gezien en kom je later niet voor verrassingen te staan. Door je productcatalogus te koppelen aan de EUDR-lijst, wordt duidelijk welke toeleveringsketens due diligence vereisen, zodat je een vliegende start kunt maken.

Maak je vertrouwd met het rapportagesysteem van de EU (TRACES)

De Europese Commissie heeft het EUDR-informatiesysteem gelanceerd op het bestaande TRACES-platform, waar due diligence-verklaringen ingediend moeten worden. Er is een productie- (live) systeem en een trainingsplatform om mee te oefenen. Bedrijven dienen ruim voor de deadline een account aan te maken en de testomgeving te verkennen.

Leer hoe je een due diligence-verklaring (DDS) aanmaakt, welke velden en bijlagen vereist zijn, en hoe je het unieke DDS-referentienummer verkrijgt dat elke zending begeleidt. Door te oefenen in de TRACES-testomgeving kun je technische problemen oplossen en je team vertrouwd maken met de interface. Wanneer de EUDR van kracht wordt, kun je snel een DDS indienen voor elke zending.

Integreer EUDR-gegevens in je bedrijfsprocessen en IT-systemen

Gebruik dit extra jaar om robuuste interne processen op te bouwen voor EUDR-compliance. Dit kan onder meer inhouden dat je een softwaretool gebruikt om alle vereiste toeleveringsketengegevens op te slaan (geolocatiecoördinaten, leveranciersdocumenten, etc.) en deze koppelt aan je inkoop- of ERP-systemen, zodat elke inkomende order automatisch wordt gemarkeerd als deze onder de verordening valt.

Veel bedrijven ontwikkelen gegevenssjablonen en checklists voor leveranciers, passen contracten aan met EUDR-clausules en stellen standaard operationele procedures op voor compliance-controles. Voer bijvoorbeeld een proefrun uit op één hoog-risico toeleveringsketen: verzamel alle gegevens en genereer een test-DDS om te zien waar knelpunten of ontbrekende informatie zitten. Deze droogloop kan aantonen of je nieuwe tools of extra middelen nodig hebt.

Hoe Coolset je helpt op koers te blijven

Het platform van Coolset is ontworpen om EUDR-compliance te vereenvoudigen voor importeurs en handelaren van alle groottes. Het stelt bedrijven in staat om:

• DDS-generatie te automatiseren: Leveranciersgegevens invoegen in vooraf geconfigureerde DDS-sjablonen. Bespaar tijd en verminder fouten.
• Herkomstgegevens te valideren: Ontbrekende GPS-coördinaten, onvolledige documenten of afwijkingen markeren.
• Risico's te benchmarken: EU-landenrisicobeoordelingen integreren om due diligence-inspanningen af te stemmen op de inkooplocatie.
• Auditbestendige administratie bij te houden: Alle DDS, leveranciersdocumenten en risicobeoordelingen bewaren in een beveiligd archief.
• Te integreren met ERP-tools: Productgegevens en inkoopdetails rechtstreeks ophalen uit inkoop- of leveringssystemen.

De tools van Coolset zijn vooraf geconfigureerd om te voldoen aan de EUDR-documentatievereisten en zijn ontworpen voor ESG- of compliance-teams die snel moeten handelen.

FAQ - EUDR tijdlijnupdates

1. Wat is de EUDR-overgangsperiode?

De overgangsperiode verwijst naar het tijdvenster tussen de inwerkingtreding van de verordening (29 juni 2023) en de toepassingsdeadlines (30 december 2025 of 30 juni 2026, afhankelijk van de bedrijfsgrootte). Gedurende deze periode moeten bedrijven zich voorbereiden op compliance, maar zijn ze nog niet wettelijk verplicht om DDS in te dienen.

2. Wat is de implementatietijdlijn van de EUDR?

• Verordening van kracht: 29 juni 2023
• Handhaving voor grote/middelgrote bedrijven: 30 december 2025
• Handhaving voor kleine/micro-ondernemingen: 30 juni 2026

3. Wat is de referentiedatum van de EUDR?

Alle producten moeten afkomstig zijn van land dat na 31 december 2020 niet is ontbost. Dit geldt wereldwijd en kan niet worden gewijzigd of verlengd.

Het uitstel van 12 maanden voor de handhaving van de EUDR biedt bedrijven een waardevolle periode om interne capaciteit op te bouwen en het risico op niet-naleving te verkleinen. De EUDR-verplichtingen blijven echter onverminderd van kracht en handhaving zal naar verwachting streng zijn zodra de deadlines zijn bereikt. Door nu te handelen, kunnen bedrijven verstoringen en vertragingen later voorkomen. Verken de EUDR-resources van Coolset, of neem contact op met het team voor meer informatie.

Gerelateerde artikelen:

• De EUDR: Wat bedrijven moeten weten en doen per juli 2025

• EUDR-rollen en gedekte sectoren: Lees wie moet voldoen aan de EUDR

• EUDR voor operators: Bekijk onze stapsgewijze gids voor compliance

• EUDR voor handelaren: Bekijk onze stapsgewijze gids voor compliance

• EUDR due diligence-vereisten: Lees meer over het gestructureerde proces van gegevensverzameling, risicobeoordeling en risicobeperking onder de EUDR

• EUDR-landenrisicobenchmarking afgewezen: Bekijk hoe de laatste wijzigingen je compliance beïnvloeden