Er zijn veel redenen waarom bedrijven broeikasgasemissies (BKG) over hun waardeketen moeten rapporteren. 

Naast de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en de bijbehorende European Sustainability Reporting Standards (ESRS) zijn rapportages ook vereist of verwacht onder de Science Based Targets initiative (SBTi), EcoVadis, de aankomende VSME-standaard, ISSB en GRI. 

Bovendien kunnen robuuste Scope 1-3-berekeningen bedrijven helpen om betere financieringsvoorwaarden te krijgen van banken en investeerders.

Een van de grootste vragen waarmee duurzaamheidsmanagers te maken krijgen, is hoe ze die emissies in de praktijk berekenen: gebruik je een activiteitsgebaseerde methode, een uitgavengebaseerde methode, of allebei?

Dit artikel legt beide benaderingen uit, inclusief hun sterke en zwakke punten, en helpt je bepalen welke het beste bij jouw bedrijf past. Het laat ook zien hoe een hybride aanpak Scope 1-3-rapportage kan ondersteunen die zowel compliant als audit-ready is.

{{custom-cta}}

Wat is de activiteitsgebaseerde CO₂-berekeningsmethode?

De activiteitsgebaseerde methode, zoals gedefinieerd door het GHG Protocol, gebruikt gemeten activiteitsdata (zoals liters verbruikte brandstof, tonnen gegenereerd afval of kWh ingekochte elektriciteit) vermenigvuldigd met een passende emissiefactor.

Voorbeeld:

Volgens veelgebruikte emissiefactordatasets zoals DEFRA (VK) stoot dieselverbranding 2,68 kg CO₂e per liter uit. Als jouw bedrijf 10.000 liter diesel inkoopt, vermenigvuldig je dit met de dieselemissiefactor (2,68 kg CO₂e per liter, volgens DEFRA) om de bijbehorende emissies te berekenen.

Sterke punten:

• Hoge nauwkeurigheid en granulariteit.
• Sluit nauw aan bij reductiedoelstellingen, omdat de resultaten werkelijke operationele data weerspiegelen.
• De voorkeursmethode voor auditbestendige rapportage onder ESRS E1, en voor frameworks zoals SBTi (dat activiteitsgebaseerde data vereist om echte decarbonisatie aan te tonen), ISSB, GRI en EcoVadis, die allemaal sturen op meer gedetailleerde en verifieerbare rapportage.

Beperkingen:

• Vereist gedetailleerde primaire dataverzameling, wat tijdrovend en arbeidsintensief kan zijn.
• Kan lastig zijn voor Scope 3-categorieën waarbij leveranciers niet bereid of in staat zijn om data te delen.

Wat is de uitgavengebaseerde CO₂-berekeningsmethode?

De uitgavengebaseerde methode, ook behandeld in de richtlijnen van het GHG Protocol, berekent emissies door de financiële waarde van een aankoop te vermenigvuldigen met een sectorgemiddelde emissiefactor uit een economische input-outputdatabase.

Voorbeeld:

Als jouw bedrijf €100.000 uitgeeft aan IT-apparatuur, vermenigvuldig je dit met een emissiefactor voor "productie van computers en elektronica" om de emissies te schatten.

Let op: de emissiefactordatabase staat één zoekopdracht toe; daarna heb je een gratis account nodig.

Sterke punten:

• Eenvoudig te implementeren, ook met beperkte data.
• Handig voor een snelle screening van alle 15 Scope 3-categorieën om CO₂-hotspots te identificeren.
• Lage initiële resourcevereisten, wat vooral nuttig is voor MKB-bedrijven.

Beperkingen:

• Gebaseerd op sectorgemiddelden, die mogelijk niet de specifieke prestaties van een leverancier weerspiegelen.
• Minder geschikt voor het bijhouden van reducties over tijd, omdat emissies kunnen dalen zonder dat de uitgaven afnemen.
• Minder transparant en moeilijker te verdedigen tijdens audits.
  
  

Bepaalde GHG Protocol-categorieën lenen zich beter voor de ene aanpak dan de andere. Scope 1-brandstofverbruik en Scope 2-ingekochte elektriciteit moeten altijd activiteitsgebaseerd zijn, terwijl ingekochte goederen en diensten of kapitaalgoederen vaak beginnen als uitgavengebaseerd totdat leveranciersdata volwassener wordt.

Wanneer moeten bedrijven kiezen voor uitgavengebaseerd vs. activiteitsgebaseerd?

De juiste keuze hangt af van de datavolwassenheid, leveranciersbetrokkenheid en rapportagevereisten van jouw bedrijf:

• Ben je een MKB-bedrijf met beperkte leveranciersdata? Begin dan met uitgavengebaseerd om alle categorieën te dekken en vervang dit stapsgewijs door activiteitsdata voor de belangrijkste leveranciers.
• Maak je deel uit van een multinational met volwassen inkoopsystemen? Prioriteer dan activiteitsgebaseerd voor Scope 3-categorieën met grote impact, zoals ingekochte goederen, transport en gebruiksfase-emissies.

Andere beslissingsfactoren zijn:

• Regelgevingsverwachtingen: onder ESRS E1 verwachten auditors activiteitsdata waar dat haalbaar is.
• Behoeften van stakeholders: grote klanten vragen steeds vaker om leveranciersspecifieke data. Lees meer over waarom jouw grootste klanten Scope 3-rapportage verwachten.
• Middelen en tijdlijnen: uitgavengebaseerd kan praktischer zijn voor eerste rapporteurs met beperkte tijd voor CSRD-rapportage.

Kunnen bedrijven beide methoden combineren voor Scope 1-3-rapportage?

Ja. Zowel het GHG Protocol als ESRS E1 erkennen dat hybride benaderingen niet alleen zijn toegestaan, maar ook worden aangemoedigd.

Voorbeeld van een hybride aanpak:

• Uitgavengebaseerd voor upstream ingekochte goederen en kapitaalgoederen.
• Activiteitsgebaseerd voor directe operaties, energieverbruik en logistiek.
  

Dit zorgt voor een brede dekking terwijl de nauwkeurigheid wordt gefocust waar het er het meest toe doet. Bedrijven moeten ook een herberekeningsbeleid opstellen en uitgavengebaseerde schattingen bijwerken met activiteitsdata naarmate de leveranciersbetrokkenheid verbetert.

Wat zijn de implicaties voor CSRD en auditbestendige rapportage?

CSRD vereist dat bedrijven rapporteren conform ESRS E1, dat verwachtingen stelt aan datakwaliteit, traceerbaarheid en auditbaarheid. Auditors zullen beoordelen of emissiefactoren zijn gedocumenteerd, databronnen consistent zijn en aannames transparant zijn.

• Activiteitsgebaseerde data heeft de voorkeur, omdat het een duidelijke koppeling biedt met de werkelijke bedrijfsvoering.
• Uitgavengebaseerde data is acceptabel, maar wordt als lagere kwaliteit beschouwd en moet waar mogelijk geleidelijk worden vervangen.
• Platforms zoals Coolset zorgen voor auditgereedheid door TÜV-gecertificeerde methodologieën toe te passen, emissiefactorbronnen te loggen en geautomatiseerde audittrails bij te houden.

Checklist: Hoe kies je de juiste berekeningsmethode voor jouw bedrijf?

1. Welke data heb je beschikbaar?
   
   • Alleen facturen of financiële gegevens → begin met uitgavengebaseerd.
   • Gedetailleerde operationele data → gebruik activiteitsgebaseerd.
     
     
2. Wat is je rapportagescope?
   
   • Volledige Scope 1-3-rapportage onder CSRD → combineer beide methoden.
     
     
3. Wat is je tijdlijn?
   
   • Krappe deadline → begin uitgavengebaseerd en verfijn daarna.
     
     
4. Welke middelen zijn beschikbaar?
   
   • Dedicated duurzaamheidsteam → investeer in activiteitsgebaseerd.
   • Beperkte capaciteit → begin met meer nadruk op uitgavengebaseerd.
     
     
5. Wat is je groeipad?
   
   • Plan om van uitgavengebaseerd naar activiteitsgebaseerd over te stappen naarmate de leveranciersbetrokkenheid groeit.
     

Voor financeteams die duurzaamheidsdata voorbereiden, lees meer over hoe je accounting voorbereidt op duurzaamheidsrapportage.

Wat is de conclusie?

De keuze tussen activiteitsgebaseerde en uitgavengebaseerde CO₂-berekening is niet zwart-wit. De meeste bedrijven zullen beide gebruiken: uitgavengebaseerd voor brede dekking en activiteitsgebaseerd voor nauwkeurigheid en auditgereedheid. Onder CSRD is de verwachting duidelijk: beweeg waar mogelijk naar leveranciersspecifieke, traceerbare data.

Door te beginnen met uitgavengebaseerd en toe te werken naar activiteitsgebaseerd, kunnen duurzaamheidsmanagers voldoen aan de huidige rapportageverplichtingen en tegelijkertijd de basis leggen voor geloofwaardige, toekomstbestendige rapportages.

CO₂-berekeningen eenvoudiger maken?

De meeste bedrijven gebruiken een combinatie van uitgavengebaseerde en activiteitsgebaseerde data, maar dat beheren in spreadsheets is onoverzichtelijk en moeilijk te verdedigen tijdens een audit. Coolset past TÜV-gecertificeerde methodologie toe om beide in één platform te beheren, zodat je CSRD-compliant blijft zonder de stress. ‍

Praat met Coolset over jouw CO₂-berekeningsbehoeften.

‍
Veelgestelde vragen (FAQ)

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over CO₂-berekeningsmethoden.

Welke methode is nauwkeuriger voor Scope 3-emissies?

Activiteitsgebaseerd is nauwkeuriger omdat het leveranciersspecifieke data weerspiegelt, terwijl uitgavengebaseerd op gemiddelden vertrouwt.

Is uitgavengebaseerde rapportage toegestaan onder CSRD?

Ja, maar ESRS E1 verwacht dat bedrijven de datakwaliteit in de loop van de tijd verbeteren. Uitgavengebaseerd is acceptabel als startpunt, maar moet worden aangevuld of vervangen door activiteitsdata.

Kunnen bedrijven later overstappen van uitgavengebaseerd naar activiteitsgebaseerd?

Ja, en dit wordt aangemoedigd door het GHG Protocol. Bedrijven moeten een duidelijk herberekeningsbeleid opstellen om vergelijkbaarheid te waarborgen wanneer methoden veranderen.

Hoe kijken auditors naar uitgavengebaseerde vs. activiteitsgebaseerde data?

Auditors geven de voorkeur aan activiteitsgebaseerd omdat het transparantie en traceerbaarheid biedt. Uitgavengebaseerd is moeilijker te rechtvaardigen zonder robuuste documentatie van emissiefactoren.

Wat is de rol van emissiefactordatabases bij elke methode?

Beide benaderingen vereisen emissiefactoren. Uitgavengebaseerd maakt gebruik van input-outputdatabases, terwijl activiteitsgebaseerd sector- of processpecifieke datasets gebruikt, zoals DEFRA of ecoinvent.