Duurzaamheidsrapportage in 2025 vraagt om een nieuwe aanpak. Wat vroeger werd gezien als een vrijwillig ESG-initiatief, is nu onderworpen aan wettelijke verplichtingen, handhavingsrisico's en externe assurance. Voor veel bedrijven is de vraag niet langer óf ze moeten rapporteren, maar hoe ze zich staande houden in een regelgevingsomgeving die tegelijkertijd strenger wordt en wordt hervormd.

Dit artikel legt de huidige stand van ESG-regelgeving in Europa uit, wat het Omnibus-voorstel verandert, en hoe marktwerking duurzaamheidsrapportage vormgeeft, ongeacht wat toezichthouders beslissen.

De regelgevingsbasis: waar we nu staan

De EU heeft het meest uitgebreide kader voor duurzaamheidsrapportage ter wereld opgebouwd. De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht grote bedrijven gedetailleerde duurzaamheidsverklaringen te publiceren die zijn afgestemd op de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) en onderworpen zijn aan beperkte assurance. De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) verplicht bedrijven om mensenrechten- en milieurisico's in hun waardeketen te identificeren en aan te pakken. Samen vormen deze twee richtlijnen een uitgebreid kader voor bedrijfsverantwoordelijkheid op het gebied van duurzaamheid.

Begin 2026 introduceerde het Omnibus-voorstel van de Europese Commissie ingrijpende wijzigingen in dit kader. Het voorstel verkleint de reikwijdte van zowel CSRD als CSDDD, vermindert verplichte datapunten met ongeveer 70%, stelt tijdlijnen voor Wave 2- en Wave 3-bedrijven uit, en vereenvoudigt de due diligence-vereisten.

Wat het Omnibus-voorstel verandert

Het EU Omnibus-voorstel is de meest ingrijpende herziening van de EU-duurzaamheidsregelgeving sinds de CSRD werd aangenomen. De belangrijkste wijzigingen zijn:

• Beperktere reikwijdte: De drempel voor het aantal medewerkers stijgt van 250 naar 1.000, waardoor ongeveer 85% van de eerder in scope vallende bedrijven buiten de verplichting valt
• Minder datapunten: Verplichte ESRS-datapunten dalen van meer dan 1.000 naar ongeveer 320
• Uitgestelde tijdlijnen: Wave 2-bedrijven rapporteren nu vanaf boekjaar 2027 (twee jaar uitstel); Wave 3 wordt verder uitgesteld
• Vereenvoudigde due diligence: CSDDD-auditvereisten worden verminderd; de reikwijdte van de waardeketen wordt ingeperkt

Het Omnibus-voorstel is nog geen definitieve wet: het vereist goedkeuring van het Europees Parlement en de Raad en kan worden gewijzigd. De richting ervan signaleert echter een politieke prioriteitsverschuiving naar concurrentievermogen en vermindering van de regeldruk.

Marktwerking volgt niet de politieke agenda

Hier zit de spanning: terwijl toezichthouders formele vereisten terugschroeven, duwt de markt duurzaamheidsrapportage juist de andere kant op.

Grote inkopers verankeren Scope 3-emissies in hun inkoopbeleid. Grote vermogensbeheerders integreren ESG in hun beleggingsprocessen. Banken voeren klimaatrisicobeoordelingen uit op leningportefeuilles. Deze marktmechanismen werken onafhankelijk van de vraag of de CSRD van toepassing is op een bepaald bedrijf.

Bedrijven die formeel buiten de CSRD-scope vallen, worden steeds vaker gevraagd om VSME-niveau data door klanten in hun toeleveringsketen die wel in scope zijn. Het praktische gevolg: duurzaamheidsrapportage wordt een feitelijke bedrijfsvereiste, ook voor bedrijven die wettelijk zijn vrijgesteld.

Klimaatrisico staat niet op pauze

Fysieke klimaatrisico's zoals overstromingen, droogte, hittestress en verstoringen in de toeleveringsketen nemen toe, ongeacht regelgevingstijdlijnen. De financiële noodzaak om klimaatblootstelling te begrijpen en te beheersen is groter dan ooit. Bedrijven die intern duurzaamheidsbeheer hebben opgebouwd, zijn beter gepositioneerd om deze risico's het hoofd te bieden, ongeacht wat ze verplicht zijn te rapporteren.

Wat bedrijven nu kunnen doen

De praktische conclusie in deze omgeving is helder: blijf investeren in duurzaamheidsbeheer, ook als formele rapportageverplichtingen worden uitgesteld of verminderd. De data, processen en governancestructuren die je opbouwt voor CSRD-voorbereiding hebben waarde die verder gaat dan compliance. Ze geven je inzicht in je eigen risicoblootstelling, geloofwaardigheid bij klanten en investeerders, en operationele weerbaarheid.

Voor bedrijven die zich in dit landschap oriënteren, lees onze gids over wat CSRD onder Omnibus betekent voor jouw organisatie en de bredere context over CSRD-regelgeving uitgelegd.