De Europese Duurzaamheidsrapportagestandaarden (ESRS) gaan een nieuwe fase in. Eind november 2025 heeft EFRAG een vereenvoudigde set "Gewijzigde ESRS" ingediend bij de Europese Commissie, waarbij verplichte datapunten met 61% zijn verminderd als reactie op het Omnibus I-voorstel.

Deze gewijzigde standaarden gaan nu naar het gedelegeerde handelingenproces van de Commissie, gevolgd door een feedbackperiode van een maand, voordat ze EU-wetgeving worden. De Commissie zal de standaarden waarschijnlijk niet heropenen, maar kan nog gerichte aanpassingen doorvoeren, vooral waar ESRS-fase-ins samenkomen met het lopende debat over de toekomstige reikwijdte van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). 

De volgende belangrijke wijzigingen maken nu deel uit van de nieuwe ESRS:

• Een gestroomlijnde dubbele materialiteitsanalyse gericht op "wat echt belangrijk is"
• Nauwere afstemming met IFRS S1 en S2 over transitieplannen, financiële effecten en scenarioanalyse
• Expliciete afstemming met het Greenhouse Gas Protocol
• Meer flexibiliteit in hoe bedrijven schattingen en geaggregeerde informatie gebruiken
• Sterkere nadruk op eerlijke presentatie in plaats van verplichte narratieve checklists

Tegelijkertijd worden verschillende openbaarmakingen explicieter. Microplastics komen uit de schaduw in ESRS E2. Adequate lonen zijn nu verankerd in de ILO-principes voor leefbare lonen. Mensenrechtenbeleid wordt cross-cutting in plaats van gescheiden. En klimaattransitieplannen, hoewel nog steeds niet vereist, moeten duidelijk worden beschreven of expliciet als ontbrekend worden erkend.

Het factsheet van EFRAG versterkt de bredere intentie: kortere standaarden, duidelijkere taal, lichtere rapportagelast en soepelere interoperabiliteit met ISSB.

Voor bedrijven die zich voorbereiden op hun volgende CSRD-cyclus is deze update significant. De regels worden op papier eenvoudiger, maar de verwachtingen worden scherper. De Gewijzigde ESRS vragen om minder datapunten, maar beter oordeel. Dit artikel legt uit wat er is veranderd, wat niet, en wat het betekent voor je rapportagestrategie in 2026 en daarna.

{{custom-cta}}

Wat is er eigenlijk veranderd? Overzicht van het Gewijzigde ESRS-pakket

De Gewijzigde ESRS introduceren een herziene structuur, een kleinere set verplichte openbaarmakingen en duidelijkere richtlijnen over hoe bedrijven duurzaamheidsrapportage onder de CSRD moeten benaderen. De update weerspiegelt feedback van de eerste golf rapporteurs en is bedoeld om een werkbaarder kader te bieden terwijl de oorspronkelijke doelstellingen van de ESRS behouden blijven.

De belangrijkste thema's in het pakket zijn:

• Een gestroomlijnde dubbele materialiteitsanalyse

De DMA staat nu een top-down benadering toe, eenvoudigere aggregatiekeuzes en een duidelijker onderscheid tussen materiële en niet-materiële onderwerpen. Verschillende definities en beoordelingsstappen zijn verduidelijkt om ambiguïteit te verminderen.

• Minder datapunten en duidelijkere taal

Verplichte datapunten zijn met 61% verminderd en alle vrijwillige datapunten zijn verwijderd. Narratieven die eerder gedetailleerde checklists vereisten, zijn vervangen door kortere en meer op principes gebaseerde instructies.

• Meer proportionaliteit en praktische verlichting

Bedrijven kunnen schattingen breder gebruiken en mogen vertrouwen op redelijke en onderbouwde informatie die beschikbaar is zonder buitensporige kosten of moeite. Aanvullende verlichting betreft waardeketen data, verwachte financiële effecten en de timing van acquisities en desinvesteringen.

• Verbeterde interoperabiliteit met mondiale kaders

De herziening brengt de ESRS dichter bij IFRS S1, IFRS S2 en het Greenhouse Gas Protocol. Formulering en structuur zijn aangepast om overlap voor bedrijven die onder meerdere kaders rapporteren te verminderen.

• Een duidelijkere rol voor eerlijke presentatie en verbonden informatie

De standaarden benadrukken dat bedrijven een volledige en evenwichtige duurzaamheidsverklaring moeten geven die hun specifieke situatie weerspiegelt. Ze staan ook het gebruik van bijlagen, kruisverwijzingen en verbonden informatie toe om duidelijkheid te verbeteren en duplicatie te verminderen.

Over het algemeen verminderen de Gewijzigde ESRS het volume van voorgeschreven openbaarmakingen (met 61%) en leggen ze meer nadruk op relevantie, materialiteit en consistentie in de duurzaamheidsverklaring.

Voorbereiden op CSRD-rapportage onder Gewijzigde ESRS

Rapporteren onder de gewijzigde ESRS in 2026 vereist een meer doordachte en gestructureerde aanpak dan voorheen. De focus verschuift van het invullen van uitgebreide openbaarmakingslijsten naar het correct toepassen van de standaarden.

Belangrijke stappen die bedrijven moeten volgen:

1. Begin met een duidelijk beeld van wat binnen de scope valt

‍Stel eerst vast welke ESRS-standaarden en datapunten van toepassing blijven onder de gewijzigde ESRS. Bestaande rapportagestructuren op basis van eerdere versies mogen niet zonder beoordeling opnieuw worden gebruikt, omdat ze mogelijk openbaarmakingen bevatten die niet langer vereist zijn.

3. Pas het herziene onderscheid tussen openbaarmakingstypen toe

De gewijzigde ESRS maken duidelijker onderscheid tussen verplichte openbaarmakingen, voorwaardelijke openbaarmakingen en die afhankelijk zijn van materialiteitsuitkomsten. Bedrijven moeten expliciet identificeren in welke categorie elke openbaarmaking valt voordat ze rapporteren.

4. Bereid dubbele materialiteit voor met behulp van het vereenvoudigde kader

Dubbele materialiteit blijft het startpunt voor ESRS-rapportage. Het vereenvoudigde kader staat een meer pragmatische, top-down benadering toe, maar materialiteitsconclusies moeten nog steeds duidelijk worden onderbouwd en gedocumenteerd.

5. Focus op relevantie in plaats van volledigheid

Probeer te voorkomen dat je te gedetailleerd of defensief rapporteert. We raden aan om de neiging te weerstaan om datapunten te onthullen simpelweg omdat ze in eerdere ESRS-versies bestonden en in plaats daarvan openbaarmakingen af te stemmen op de gewijzigde vereisten.

6. Beoordeel en ruim bestaande openbaarmakingen op

Verwijder voor het opstellen van de duurzaamheidsverklaring verouderde datapunten en narratieven die niet langer van toepassing zijn. Dit helpt het rapportagevolume te verminderen en de duidelijkheid te verbeteren.

Om dit proces te ondersteunen, kan een geconsolideerd overzicht van alle gewijzigde ESRS-datapunten teams helpen te begrijpen wat van toepassing blijft en hoe de vereisten zijn gestructureerd.

Verkrijg toegang tot het ESRS 2026 spiekbriefje hier.

Uiteenzetting van kern ESRS-standaarden: Algemene en verplichte openbaarmakingen (ESRS 1 & 2)

ESRS 1: Algemene vereisten 

ESRS 1 legt de basis voor hoe een bedrijf bepaalt wat in zijn duurzaamheidsverklaring hoort. De gewijzigde versie stroomlijnt dit proces en geeft bedrijven duidelijkere beslispunten. De belangrijkste hoogtepunten zijn:

• Materialiteit als de primaire filter voor alle openbaarmakingen
  
• Optionele top-down benadering om onderwerpen te beoordelen
  
• Flexibele aggregatie- en geografische grenzen
  
• Ruimer gebruik van schattingen wanneer gegevens niet zonder buitensporige kosten of moeite kunnen worden verkregen
  
• Mogelijkheid om niet-materiële openbaarmakingsvereisten weg te laten
  
• Sterkere nadruk op eerlijke presentatie en duidelijkere narratieve verwachtingen

Materialiteit vormt nu het hele rapportageproces. Paragraaf 23 definieert materiële informatie als alles wat, indien weggelaten of verduisterd, "redelijkerwijs kan worden verwacht" beslissingen van gebruikers te beïnvloeden, en paragraaf 24 bevestigt dat niet-materiële openbaarmakingsvereisten niet hoeven te worden gerapporteerd.

De top-down optie biedt een praktisch startpunt. Paragraaf 27 stelt bedrijven in staat om een materialiteitsconclusie op onderwerpenniveau te bereiken met behulp van hun strategie, bedrijfsmodel en geografische gebieden, waarbij AR 8 deze benadering bevestigt.

ESRS 1 breidt ook de flexibiliteit uit in hoe informatie is gestructureerd. AR 10 staat geografische analyse toe op elk niveau dat relevant is voor het bedrijf.

Data verwachtingen zijn vereenvoudigd. Paragraaf 32 vereist alleen "redelijk en onderbouwd bewijs" zonder buitensporige kosten of moeite, en AR 12 specificeert dat bedrijven "niet verplicht zijn om een uitputtende zoektocht naar informatie uit te voeren". Paragraaf 34 staat het gebruik van sector- of regionale gegevens toe voor waardeketenanalyse.

Eerlijke presentatie wordt versterkt. Het factsheet benadrukt een "expliciete nadruk op eerlijke presentatie", en ESRS 1 staat het gebruik van interne verwijzingen en bijlagen toe om duplicatie te beperken.

ESRS 2: Algemene openbaarmakingen

ESRS 2 beschrijft de openbaarmakingen die voor elk bedrijf van toepassing zijn, ongeacht welke onderwerpen materieel zijn. De gewijzigde versie consolideert vereisten, verwijdert duplicatie over thematische standaarden en verduidelijkt welke informatie echt in de duurzaamheidsverklaring moet verschijnen. De belangrijkste hoogtepunten zijn:

• Mensenrechtenbeleid verplaatst naar ESRS 2 als een cross-cutting openbaarmaking
  
• Gestroomlijnde strategie-, governance- en IRO-secties
  
• Vereenvoudigde Algemene Openbaarmakingsvereisten voor beleid, acties, metrics en doelen
  
• Duidelijkere verwachtingen voor hoe bedrijven betrokkenheid, herstel en belangrijke acties beschrijven
  
• Verlichtingen en fase-ins voor verwachte financiële effecten
  
• Meer flexibiliteit om duplicatie te vermijden en interne verwijzingen te gebruiken

ESRS 2 functioneert als de kernset van openbaarmakingen die universeel van toepassing zijn. De standaard bevestigt dat de informatie in ESRS 2 "fundamenteel van aard is en daarom waarschijnlijk zal resulteren in materiële informatie voor alle ondernemingen" (AR 11).

Governance- en strategische openbaarmakingen zijn verminderd. Het factsheet vermeldt verminderde gedetailleerdheid in GOV 1 en GOV 2 en minder details in SBM-1 over het bedrijfsmodel. Verwachtingen voor betrokkenheid in SBM 2 zijn ook vereenvoudigd, met de focus op belangrijke belanghebbenden.

Informatie over impact, risico's en kansen is nu duidelijker gestructureerd. SBM 3 behandelt hoe IRO's interageren met strategie en bedrijfsmodel, terwijl de gedetailleerde beschrijving van IRO's zelf in IRO 2 staat. Verschillende datapunten zijn verwijderd om de algehele stroom te vereenvoudigen.

Algemene Openbaarmakingsvereisten voor beleid, acties, metrics en doelen (GDR P, A, M en T) zijn geconsolideerd. ESRS 2 verwijdert overlappende instructies van thematische standaarden en introduceert een enkele set narratieve verwachtingen. Het factsheet vermeldt dat deze vereisten "vereenvoudigd zijn door onnodige overlap met thematische standaarden te verwijderen".

ESRS 2 past ook de verwachtingen aan rond verwachte financiële effecten. Kwantitatieve informatie blijft vereist, maar met fase-ins tot 2029 en aanvullende verlichtingen die zijn afgestemd op IFRS S1.

Over het algemeen biedt ESRS 2 bedrijven een duidelijkere en consistentere basis voor de duurzaamheidsverklaring, vermindert herhaling en richt de aandacht op de informatie die ten grondslag ligt aan alle ESRS-rapportage.

Milieustandaarden (ESRS E1-E5)

ESRS E1: Klimaatverandering

ESRS E1 stelt de eisen voor het rapporteren van klimaatimpacten, risico's, kansen en voortgang. De gewijzigde standaard herstructureert de openbaarmaking van transitieplannen, verbetert de afstemming met IFRS S2 en het Greenhouse Gas Protocol en verduidelijkt verschillende belangrijke metrics. De belangrijkste punten zijn:

• Duidelijkere structuur voor openbaarmaking van transitieplannen
  
• Afstemming met IFRS S2 over aannames, afhankelijkheden en veerkracht
  
• Geen verplichting tot een transitieplan, maar verplichte openbaarmaking als er geen is
  
• Expliciete verwijzingen naar GHG-protocol voor scope 2 en scope 3 grenzen
  
• Verlichtingen en gefaseerde invoering voor verwachte financiële effecten en moeilijke metrics
  
• Vastgelegde emissies expliciet opgenomen
  
• Bijgewerkte richtlijnen over doelen, 1,5 graden afstemming en netto nul

De openbaarmaking van transitieplannen in ESRS E1 beschrijft wat een plan moet omvatten, inclusief doelen, acties en hoe het plan in lijn is met klimaatneutraliteit. Als een bedrijf geen transitieplan heeft, vereist ESRS E1 een verklaring hierover en een indicatie of er in de toekomst een verwacht wordt.

Openbaarmakingen over klimaatimpacten, risico's en veerkracht zijn heringericht. ESRS E1 brengt deze dichter bij IFRS S2 en bevestigt dat scenarioanalyse vrijwillig is, terwijl bedrijven nog steeds moeten uitleggen hoe ze veerkracht beoordelen wanneer klimaatrisico's materieel zijn.

Emissierapportage is verduidelijkt. ESRS E1 specificeert de grens voor scope 1, scope 2 en scope 3 emissies en vereist dat bedrijven het Greenhouse Gas Protocol scope 2 en scope 3 standaarden overwegen bij het opstellen van inventarissen.

Doelstellingen worden verfijnd. ESRS E1 actualiseert vereisten rond basisjaren, behoudt de verwachting van 1,5 graden afstemming en herintroduceert netto nul richtlijnen. Verlichtingen en gefaseerde invoering zijn van toepassing op verwachte financiële effecten, waarbij kwantitatieve elementen niet onmiddellijk vereist zijn.

ESRS E2: Vervuiling

ESRS E2 behandelt emissies naar lucht, water en bodem, inclusief microplastics en gevaarlijke stoffen. De gewijzigde standaard verduidelijkt wat moet worden gemeten en welke bedrijven onder de meer gedetailleerde chemische rapportagevereisten vallen. De belangrijkste punten zijn:

• Microplastics nu expliciet: Kwantitatieve openbaarmaking voor primaire microplastics en kwalitatieve voor secundaire microplastics
  
• Duidelijkere identificatie van verontreinigende stoffen: Gebruik van E PRTR en IEPR drempels bij het beoordelen van materiële verontreinigende stoffen
  
• Meer gerichte SoC en SVHC metrics: Niet-chemische ondernemingen rapporteren alleen over SVHC; SoC-rapportage is van toepassing op chemische ondernemingen met gefaseerde invoering
  
• Slankere vereisten voor beleid en acties: Narratieve verwachtingen afgestemd op ESRS 2
  

ESRS E2 omvat nu primaire en secundaire microplastics direct in de E2-4 metrics openbaarmaking. Bedrijven moeten hoeveelheden primaire microplastics die worden geproduceerd, gebruikt of direct vrijgegeven rapporteren, terwijl secundaire microplastics alleen kwalitatieve informatie vereisen.

Voor verontreinigende stoffen wijst ESRS E2 bedrijven op het Europese Pollutant Release and Transfer Register en de Industrial Emissions Portal Regulation om te helpen bepalen welke verontreinigende stoffen materieel zijn, met gebruik van hun drempelwaarden als referentiepunten.

Stoffen van zeer hoge zorg en zorgwekkende stoffen worden behandeld via E2-5. Rapportage voor niet-chemische ondernemingen is beperkt tot stoffen van zeer hoge zorg, terwijl de bredere metric voor zorgwekkende stoffen alleen van toepassing is op chemische ondernemingen en onderworpen is aan gefaseerde invoering.

Beleid, acties en doelen in ESRS E2 zijn nu afhankelijk van de algemene openbaarmakingsstructuur in ESRS 2, wat herhaling vermindert en de narratieve last verkleint.

ESRS E3: Water

ESRS E3 beschrijft hoe bedrijven rapporteren over watergebruik, watergerelateerde risico's en waterimpacten. De gewijzigde standaard verduidelijkt de reikwijdte van water, scherpt de focus op gestreste locaties aan en vereenvoudigt de vereiste metrics. De belangrijkste punten zijn:

• Sterkere focus op gebieden met waterstress
  
• Kernmetrics voor onttrekking, lozing, consumptie, hergebruik en opslag
  
• Duidelijkere definities voor waterstress, waterschaarste en watergerelateerde risico's
  
• Optionele uitsplitsing waar geografie verschillen in impacten veroorzaakt
  
• Duidelijkere koppelingen met klimaat, biodiversiteit en sociale onderwerpen

ESRS E3 verduidelijkt de reikwijdte van water door het te definiëren als inclusief zoetwater evenals andere typen zoals brak water, zeewater en water van derden.

De standaard legt meer nadruk op locatie-specifieke context. Methodologische richtlijnen leggen uit hoe te bepalen of een gebied waterstress heeft en bevestigen dat bedrijven waterinformatie moeten uitsplitsen of samenvoegen om overeen te komen met de geografie van hun impacten.

Metrics zijn vereenvoudigd. Wateronttrekking en waterlozing zijn verplicht, ondersteund door methodologische richtlijnen over berekening en eenheden, terwijl de waterintensiteitsmetric is verwijderd.

ESRS E3 verduidelijkt ook hoe water interageert met andere ESRS-onderwerpen. De standaard merkt op dat watergebruik, klimaatimpacten en biodiversiteitsimpacten met elkaar verbonden zijn en consistent moeten worden beoordeeld, vooral in gebieden met hoge impact. 

ESRS E4: Biodiversiteit en ecosystemen

ESRS E4 behandelt hoe bedrijven hun impact op soorten, habitats en ecosystemen rapporteren. De gewijzigde versie beperkt wanneer een transitieplan moet worden bekendgemaakt, verduidelijkt belangrijke locatiegebonden concepten en consolideert metrics. De belangrijkste punten zijn:

• Openbaarmaking van transitieplannen alleen vereist wanneer een biodiversiteitsplan al bestaat en openbaar is
  
• Afstemming met het Kunming Montreal Global Biodiversity Framework
  
• Duidelijkere definities van biodiversiteitsgevoelige gebieden en het invloedgebied
  
• Geconsolideerde metrics gericht op materiële biodiversiteitsimpacten
  
• Sterkere koppelingen met klimaat, water en getroffen gemeenschappen

De vereiste voor transitieplannen is voorwaardelijk. ESRS E4-1 is alleen van toepassing als het bedrijf een biodiversiteitstransitieplan heeft en de belangrijkste kenmerken openbaar heeft gemaakt. Het doel is om te beschrijven hoe het bedrijfsmodel in lijn is met het Global Biodiversity Framework.

Locatieconcepten zijn verduidelijkt. ESRS E4 introduceert een definitie van "invloedgebied" om te bepalen wanneer een locatie zich in of nabij een biodiversiteitsgevoelig gebied bevindt, met gebruik van bufferafstanden op basis van regelgeving, wetenschappelijk onderbouwde aanbevelingen of branche best practices.

Metrics zijn gestroomlijnd. E4-5 consolideert locatie-specifieke biodiversiteitsopenbaarmakingen: bedrijven rapporteren de locaties van materiële impacten, de gerelateerde gevoelige gebieden en de activiteiten die die impacten veroorzaken.

Richtlijnen voor het stellen van doelen zijn versterkt. Biodiversiteitsdoelen moeten wetenschappelijk onderbouwd zijn, afgestemd op ecologische drempels en bijdragen aan het Global Biodiversity Framework. Ze kunnen worden gesteld op locatie-, landschap- of bedrijfsniveau, afhankelijk van de invloed.

ESRS E5: Grondstofgebruik en circulaire economie

ESRS E5 richt zich op hoe bedrijven materialen gebruiken, producten ontwerpen en afval beheren. De gewijzigde versie scherpt de rol van belangrijke materialen aan, vereenvoudigt in- en uitstroommetrics en voegt een nieuwe transparantievereiste toe over afvalbestemmingen. De belangrijkste punten zijn:

• Vereenvoudigde structuur rond "belangrijke materialen", nu een gedefinieerd concept
  
• Duidelijkere openbaarmaking van secundaire (gerecyclede en teruggewonnen) materialen
  
• Nieuwe metric over afval met een onbekende eindbestemming
  
• Productcirculaire attributen, inclusief een ontworpen recycleerbaarheidspercentage
  
• Afstemming met Europese Unie circulaire economie en productregels

Belangrijke materialen vormen de basis van de grondstofinvoer metrics. ESRS E5-4 vereist dat bedrijven materiaalinvoer rapporteren per belangrijk materiaal, ter vervanging van de vorige biologische en technische materiaalcategorieën. Secundaire bronnen moeten worden bekendgemaakt als totaalgewicht of percentage van de totale invoer.

Afvalrapportage wordt versterkt. E5-5 introduceert een nieuw datapunt voor het aandeel van afval met een onbekende eindbestemming, wat hiaten in downstream traceerbaarheid benadrukt. Bedrijven moeten ook de belangrijke materialen in elke afvalstroom identificeren.

Productcirculaire metrics worden uitgebreid. ESRS E5 omvat een ontworpen recycleerbaarheidspercentage voor producten en verpakkingen, gebaseerd op het aandeel van materialen dat recycleerbaar is.

De standaard weerspiegelt het bredere regelgevingslandschap van de Europese Unie door concepten uit het Actieplan Circulaire Economie van de Europese Unie en relevante productwetgeving te integreren. Dit positioneert ESRS E5 als de schakel tussen grondstofinvoer, productontwerp en afvalresultaten.

Sociale standaarden (ESRS S1-S4)

ESRS S1: Eigen personeel

ESRS S1 behandelt arbeidsomstandigheden, beloning, dialoog en welzijn van het personeel. De gewijzigde versie verscherpt loon- en beloningsrapportage, vereenvoudigt verschillende metrics en verduidelijkt wanneer openbaarmakingen van toepassing zijn. De belangrijkste punten zijn:

• Voldoende lonen nu verankerd in ILO-principes voor een leefbaar loon
  
• Ongespecificeerde loonkloof tussen mannen en vrouwen blijft verplicht
  
• Aangepaste loonkloof tussen mannen en vrouwen wordt entiteitsspecifiek
  
• Duidelijkere verwachtingen voor klachtenmechanismen en herstel
  
• Gestroomlijnde personeelsmetrics met verminderde narratieve vereisten

Voldoende lonen worden nu beoordeeld met behulp van de ILO-principes voor het schatten van een leefbaar loon. ESRS S1-9 biedt een keuze tussen twee methodologieën voor niet-Europese Unie-landen en vereist dat bedrijven de benchmark die ze hebben gebruikt openbaar maken voor transparantie en vergelijkbaarheid.

Rapportage over loonkloof wordt aangescherpt. ESRS S1-15 houdt de ongespecificeerde loonkloof tussen mannen en vrouwen verplicht en verduidelijkt hoe deze moet worden berekend. De standaard bevestigt ook dat een aangepaste loonkloof tussen mannen en vrouwen kan worden verstrekt als entiteitsspecifieke informatie ter aanvulling van het verplichte cijfer.

Klachtenkanalen en herstelverwachtingen worden geconsolideerd over S1-S4. Het factsheet legt uit dat eerdere openbaarmakingsvereisten over betrokkenheid, kanalen en herstel zijn samengevoegd en vereenvoudigd, met verschillende datapunten verwijderd.

Personeelsmetrics zijn gestroomlijnd. ESRS S1-5 en S1-7 gebruiken een herziene significantiedrempel gebaseerd op de tien grootste landen van operatie, met een de minimis van vijftig werknemers per land. ESRS S1-6 vermindert niet-werknemersinformatie tot een enkel essentieel datapunt, dat alleen van toepassing is wanneer niet-werknemers cruciaal zijn voor het bedrijfsmodel.

Deze veranderingen verminderen onnodige granulariteit terwijl de kernmetrics voor loon, beloning en werknemersbescherming centraal blijven in ESRS S1.

ESRS S2: Werknemers in de waardeketen

ESRS S2 behandelt impacten op werknemers die niet door het bedrijf in dienst zijn, maar in de opwaartse of neerwaartse waardeketen opereren. De gewijzigde standaard vermindert de narratieve last en concentreert zich op materiële mensenrechtenrisico's. De belangrijkste punten zijn:

• Meer gerichte beleidsmaatregelen en acties op opwaartse en neerwaartse impacten
  
• Duidelijkere verwachtingen voor klachtenkanalen en herstel
  
• Sterkere nadruk op afstemming met UNGP en OESO due diligence standaarden
  
• Minder datapunten, met strakkere verwachtingen waar risico's materieel zijn
  

S2 definieert werknemers in de waardeketen breed, inclusief werknemers van leveranciers, uitbestede werknemers op bedrijfslocaties en werknemers die dieper in de toeleveringsketen inputs extraheren of verwerken.

Beleid in S2-1 vereist dat bedrijven uitleggen hoe hun beleid materiële impacten aanpakt, inclusief of het mensenhandel, gedwongen arbeid en kinderarbeid dekt, en of er een leverancierscode of conduct is.

S2-2 en S2-3 combineren betrokkenheid, klachtenmechanismen en herstel. Bedrijven moeten beschrijven hoe werknemers in de waardeketen zorgen kunnen uiten en hoe hun input preventie, mitigatie en herstel informeert.

Doelstellingen in S2-4 kunnen kwalitatief of kwantitatief zijn en moeten verband houden met acties en betrokkenheid.

Over S1 tot S4, de vereenvoudigde ESRS sociale architectuur voegt veel narratieve datapunten samen en verwijdert ze, terwijl verduidelijkt wordt dat openbaarmakingen alleen van toepassing zijn waar het onderwerp materieel is.

ESRS S3: Getroffen gemeenschappen

ESRS S3 behandelt impacten op gemeenschappen die verbonden zijn met de activiteiten of waardeketen van het bedrijf. De gewijzigde standaard verscherpt definities, versterkt koppelingen met mensenrechtenkaders en vereenvoudigt openbaarmakingen. De belangrijkste punten zijn:

• Duidelijkere verankering in internationale mensenrechteninstrumenten
  
• Scherpere verwachtingen voor betrokkenheid met gemeenschappen, inclusief inheemse volkeren en FPIC
  
• Klachtenmechanismen afgestemd op UNGP-effectiviteitscriteria
  
• Nauwkeuriger definitie van mensenrechtenincidenten, met aggregatie toegestaan
  
• Doelstellingen gestroomlijnd via ESRS 2
  

S3 is alleen van toepassing wanneer getroffen gemeenschappen een materieel onderwerp zijn. De standaard verwijst direct naar de Internationale Verklaring van de Rechten van de Mens, de UN Guiding Principles en de OESO-richtlijnen, en positioneert deze kaders als basis voor het identificeren van impacten en het ontwerpen van reacties.

Betrokkenheidsvereisten in S3-2 richten zich op hoe gemeenschappen deelnemen aan besluitvorming. Waar inheemse volkeren betrokken zijn, moeten bedrijven openbaar maken hoe vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming wordt gerespecteerd.

Klachtenkanalen moeten worden beschreven, inclusief hoe hun effectiviteit wordt beoordeeld tegen UNGP-criteria.

Mensenrechtenincidenten zijn nauw gedefinieerd als onderbouwde gevallen die verband houden met internationaal erkende rechten, met voorbeelden zoals landrechten of FPIC-geschillen. Bedrijven mogen gevallen per type of geografie aggregeren in plaats van ze individueel op te sommen.

S3-4 linkt naar ESRS 2 voor doelstellingen. Doelstellingen kunnen kwalitatief of kwantitatief zijn, maar moeten de betrokkenheid met getroffen gemeenschappen weerspiegelen.

ESRS S4: Consumenten en eindgebruikers

ESRS S4 behandelt impacten op mensen die de producten of diensten van een bedrijf gebruiken. De gewijzigde standaard vermindert narratieve details, verscherpt verwachtingen voor klachtenkanalen en houdt incidentrapportage gefocust en gedreven door materialiteit. De belangrijkste punten zijn:

• Vereenvoudigde rapportage over veiligheid, inclusie en informatiegerelateerde impacten
  
• Duidelijkere vereisten voor klachtenkanalen en benaderingen van herstel
  
• Gestroomlijnde narratieven, met expliciete incidentrapportage behouden waar materieel

S4 is alleen van toepassing wanneer consumenten of eindgebruikers materiële impacten ondervinden. De standaard weerspiegelt de S1–S4 sociale architectuur, met openbaarmakingen over beleid, betrokkenheid en herstel, acties en doelstellingen afgestemd op ESRS 2.

S4-1 vereist dat bedrijven uitleggen hoe hun beleid product- of dienstgerelateerde impacten aanpakt, inclusief veiligheid, toegankelijkheid en verantwoordelijke marketing. S4-2 combineert betrokkenheid en klachtenmechanismen, waarbij bedrijven wordt gevraagd te beschrijven hoe consumenten zorgen kunnen uiten en hoe de effectiviteit van herstel wordt beoordeeld. Deze bepalingen weerspiegelen de vereenvoudigde sociale structuur die in S1–S4 is geïntroduceerd.

Incidentrapportage blijft expliciet. Materiële incidenten zoals misleidende marketing, onveilige producten of schendingen van consumentenrechten moeten nog steeds worden bekendgemaakt, met het concept van een "mensenrechtenincident" afgestemd op de verduidelijkte definitie die in S2–S4 is geïntroduceerd: onderbouwd, gekoppeld aan internationaal erkende rechten en beoordeeld op basis van ernst.

Doelstellingen in S4-4 volgen ESRS 2 en kunnen kwalitatief of kwantitatief zijn. Ze worden verwacht de betrokkenheid met consumentengroepen of hun vertegenwoordigers te weerspiegelen, ervoor zorgend dat acties en prestatiemaatregelen betrekking hebben op de specifieke geïdentificeerde impacten.

Governance standaard (ESRS G1)

ESRS G1: Zakelijk gedrag

ESRS G1 stelt verwachtingen voor ethische zakelijke praktijken, inclusief corruptie, omkoping, leveranciersgedrag en politieke betrokkenheid. De gewijzigde standaard vermindert het aantal datapunten en stemt de structuur af op het beleid, acties en doelstellingen format dat in de ESRS wordt gebruikt. De belangrijkste punten zijn:

• Slankere openbaarmakingen over corruptie en anti-omkoping
  
• Meer flexibiliteit over ESG-verwachtingen van leveranciers en gedragscodes
  
• Geen gestandaardiseerde metric voor laattijdige betalingen voor MKB's, met entiteitsspecifieke openbaarmaking wanneer materieel
  
• Duidelijkere vereisten voor politieke invloed en lobby openbaarmakingen
  
• Verminderd aantal datapunten in het algemeen
  

G1-1 tot G1-3 zijn heringericht om het ESRS beleid acties doelstellingen benadering te weerspiegelen. Dit verwijdert gedetailleerde datapunten en concentreert openbaarmakingen op leveranciersrelaties, corruptie, omkoping en klokkenluiden terwijl ze verbonden blijven met materiële impacten, risico's en kansen.

Corruptie- en omkopingsmetrics in G1-4 zijn verduidelijkt zodat bedrijven veroordelingen, boetes en sancties binnen een duidelijkere scope rapporteren.

Politieke invloed en lobby openbaarmakingen in G1-5 zijn vereenvoudigd, met een focus op materiële lobbyactiviteiten en uitgaven.

Openbaarmakingen over laattijdige betalingen zijn verminderd. G1-6 verwijdert de vorige gemiddelde tijd tot betaling metric en biedt in plaats daarvan toepassingsrichtlijnen voor entiteitsspecifieke rapportage waar laattijdige betalingen aan kleine en middelgrote ondernemingen materieel zijn.

Over het algemeen behoudt ESRS G1 kernverwachtingen voor transparantie, maar elimineert het veel van de gedetailleerde narratieve rapportage, waardoor bedrijven zich kunnen concentreren op de governancepraktijken die het meest relevant zijn voor hun bedrijfsmodel en stakeholderrisico's.

ESRS implementatietijdlijn en wat er nog kan veranderen

De gewijzigde ESRS zijn nog geen wet. Op 3 december 2025 heeft EFRAG zijn technisch advies aan de Europese Commissie geleverd. De Commissie zal nu een gedelegeerde handeling opstellen om de eerste ESRS-set te herzien, een feedbackproces van een maand uitvoeren en vervolgens de tekst aan het Parlement en de Raad voorleggen voor controle.

Huidige signalen over timing en reikwijdte zien er ongeveer zo uit:

• Gedelegeerde handeling en feedbackvenster: De Commissie streeft ernaar de herziene ESRS gedelegeerde handeling zo snel mogelijk aan te nemen en uiterlijk zes maanden na inwerkingtreding van het Omnibus-pakket. Externe briefings verwachten goedkeuring rond midden 2026, met toepassing gericht op boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027 en optionele vroege toepassing voor 2026.
  
  
• Waar de Commissie nog kan aanpassen: De Commissie kan de tekst van EFRAG wijzigen, binnen het Omnibus-mandaat. Commentaar tot nu toe wijst op mogelijke verfijning waar ESRS-verlichtingen en gefaseerde invoeringen interactie hebben met de herziene CSRD-reikwijdte en tijdlijnen, bijvoorbeeld rond verwachte financiële effecten, waardeketen data en enkele van de langere gefaseerde invoeringen.
  
  
• Richtlijnen en implementatieondersteuning: EFRAG heeft al aangegeven dat het in december 2025 implementatierichtlijnen, Q en A en interoperabiliteitsmateriaal zal blijven publiceren. De interoperabiliteitsrichtlijnen met IFRS S1 en IFRS S2 worden naar verwachting vernieuwd na de gedelegeerde handeling, om de nieuwe transitieplan-, financiële effecten- en GHG-afstemmingsformuleringen weer te geven.
  
  
• Eerste rapportagejaar dat dit daadwerkelijk zal beïnvloeden: De Commissie richt zich momenteel op toepassing van de herziene ESRS voor boekjaren die beginnen op of na 1 januari 2027, met vrijwillig vroeg gebruik mogelijk voor 2026. Tegelijkertijd vertraagt de "stop de klok"-beslissing CSRD Wave 2 en Wave 3 met twee jaar, dus:
  
  
  • Wave 1 (grote beursgenoteerde en andere PIE's al onder NFRD) blijven rapporteren onder de huidige ESRS, plus de quick fix-verlichtingen van juli 2025, voor 2024 tot 2026, en worden verwacht over te schakelen naar de gewijzigde ESRS vanaf 2027.
    
    
  • Wave 2 (andere grote EU-ondernemingen) rapporteren nu voor het eerst voor boekjaar 2027, in 2028, wat waarschijnlijk direct onder de gewijzigde ESRS zal zijn in plaats van de oorspronkelijke set van 2023.
    
    
  • Wave 3 (beursgenoteerde MKB's) rapporteren nu voor het eerst voor boekjaar 2028, in 2029, ook onder het herziene kader als ze binnen de reikwijdte blijven na de CSRD-reikwijdtehervorming.

Met andere woorden, de vereenvoudigingen zullen waarschijnlijk niet veranderen wat Wave 1 moet rapporteren voor 2024 tot 2026, maar ze zullen zeer waarschijnlijk het regelboek definiëren voor Wave 2 en Wave 3 eerste keer rapporteurs en voor alle rapporteurs vanaf 2027.

Coolset helpt bedrijven de gewijzigde ESRS efficiënt toe te passen en CSRD-compliant te blijven.

Zie hoe CSRD-rapportage werkt in het platform van Coolset hieronder.

{{product-tour-injectable}}

Veelgestelde vragen

Moeten we de ESRS dubbele materialiteitsanalyse opnieuw doen voor 2026?

Waarschijnlijk wel. De gewijzigde ESRS introduceren een gestroomlijnde, top-down benadering en duidelijkere criteria. Je 2025-analyse moet mogelijk worden bijgewerkt om de nieuwe definities, aggregatieopties en de expliciete mogelijkheid om niet-materiële onderwerpen weg te laten te weerspiegelen.

Welke ESRS-datapunten blijven verplicht?

Verplichte datapunten zijn met 61% verminderd. Onderwerpsopenbaarmakingen zijn nu afhankelijk van materialiteit, terwijl ESRS 2 algemene openbaarmakingen nog steeds voor alle bedrijven gelden. Vrijwillige datapunten zijn volledig verwijderd.

Is er een lijst van alle gewijzigde ESRS-datapunten?

Ja. Het Coolset-onderzoeksteam heeft het ESRS 2026-spiekbriefje gemaakt, dat een geconsolideerd overzicht biedt van alle gewijzigde ESRS-datapunten. Het laat zien hoe datapunten zijn gestructureerd over standaarden, artikelen en paragrafen, en helpt bedrijven te begrijpen wat binnen de reikwijdte blijft en hoe de vereisten van toepassing zijn op CSRD-rapportage in 2026. Toegang tot het hier.

Hoe beïnvloeden de nieuwe verlichtingen waardeketen data?

Je mag schattingen, sector- of regionale data gebruiken en vertrouwen op beschikbare informatie zonder onredelijke kosten of inspanning. Uitputtende zoekopdrachten zijn niet langer vereist, waardoor upstream en downstream datagaten worden verlicht.

Wat vereist "eerlijke presentatie"?

EFRAG benadrukt een volledige, evenwichtige, verbonden duurzaamheidsverklaring. Minder checklist-stijl detail is vereist, maar duidelijker oordeel en consistente documentatie blijven essentieel.

Wat moet ik prioriteren voor 2026?

Werk je materialiteitsanalyse bij, bekijk welke openbaarmakingen nog van toepassing zijn, pas dataprocessen aan voor nieuwe verlichtingen en stem beleid en metrics af, vooral rond klimaat, lonen, microplastics, belangrijke materialen en mensenrechten.