Internationale duurzaamheidsrapportage staat aan het begin van een nieuw tijdperk. Nu investeerders en toezichthouders aandringen op consistente en vergelijkbare informatie, kijken bedrijven wereldwijd naar de ISSB-standaarden als wereldwijde basis.

Jurisdicties die meer dan de helft van de wereldeconomie vertegenwoordigen, hebben al aangekondigd de ISSB-standaarden te willen gebruiken of daarop aan te sluiten. Dit weerspiegelt de groeiende druk op bedrijven om te rapporteren hoe duurzaamheidskwesties hun bedrijf beïnvloeden, van klimaatrisico's tot sociale en governance-uitdagingen.

De ISSB (International Sustainability Standards Board), onderdeel van de IFRS Foundation, heeft zijn eerste twee standaarden (IFRS S1 en IFRS S2) per 2024 van kracht laten worden. Ze bieden een kader voor op investeerders gerichte duurzaamheidsrapportage.

Deze standaarden zijn bedoeld om investeerders de "consistente, volledige en vergelijkbare" informatie te geven die ze nodig hebben om duurzaamheidsgerelateerde risico's en kansen van bedrijven te beoordelen op de korte, middellange en lange termijn.

Hoe pak je ISSB-rapportage aan in de praktijk? We hebben een stapsgewijze gids samengesteld met tien kernstappen, van het identificeren van relevante risico's tot het voorbereiden op assurance, om ISSB-conforme duurzaamheidsrapportage te implementeren.

Elke stap bevat kernactiviteiten, veelvoorkomende uitdagingen en praktische tips. De focus ligt op de op investeerders gerichte aanpak van de ISSB, maar waar nuttig wijzen we ook op raakvlakken met andere kaders zoals SASB, TCFD of ESRS. Volg deze stappen om IFRS S1 (Algemene Vereisten) en IFRS S2 (Klimaat) op een gestructureerde en beheersbare manier te doorlopen.

1. Voer een risico- en kansenanalyse uit

De basis van ISSB-rapportage is een uitgebreide analyse van duurzaamheidsgerelateerde risico's en kansen. Gooi een breed net uit om alle duurzaamheidsgerelateerde risico's en kansen te identificeren die redelijkerwijs van invloed kunnen zijn op je ondernemingswaarde.

1.1. Begin met bekende bronnen

De SASB-branchestandaarden bieden bijvoorbeeld een materialiteitskaart van waarschijnlijke kwesties per sector, en je kunt rapporten van sectorgenoten of wetenschappelijk onderzoek raadplegen voor branchespecifieke inzichten. Als je bedrijf al een dubbele materialiteitsanalyse heeft uitgevoerd voor ESRS-rapportage, kun je de geïdentificeerde kwesties hergebruiken en je nu richten op de financiële impacts van buiten naar binnen.

1.2. Bouw een gestructureerd risico- en kansenregister

Overweeg voor elk duurzaamheidsthema (klimaatverandering, grondstoffenschaarste, personeel, enzovoort) hoe dit de kasstromen, toegang tot financiering of kapitaalkosten van je bedrijf kan beïnvloeden. IFRS S1 definieert duurzaamheidsgerelateerde risico's en kansen als zaken die de vooruitzichten van een bedrijf (ondernemingswaarde) op korte, middellange of lange termijn kunnen beïnvloeden. Zorg dat je verschillende tijdshorizonten meeneemt zoals de ISSB vereist. Een klimaatrisico kan dit jaar minimale impact hebben (korte termijn), maar over vijf jaar of meer aanzienlijk zijn (middellange of lange termijn). Leg die tijdshorizonten vast in je analyse.

Praktische tips

Betrek multidisciplinaire experts (duurzaamheid, operaties, finance, enzovoort) bij het in kaart brengen van relevante risico's en kansen. Neem zowel risico's (mogelijke negatieve effecten op je bedrijf) als kansen (potentieel voordeel of concurrentievoordeel door duurzaamheidsontwikkelingen) mee.

Houd de scope aanvankelijk breed: het is beter om met een lange lijst te beginnen. Als je branche bekende milieu- of sociale uitdagingen kent (zoals watergebruik in de mijnbouw of arbeidsomstandigheden in de maakindustrie), neem die dan op. Deze stap resulteert vaak in een risicoregstertabel met elk thema, beschrijvingen en verwijzingen (zoals een SASB-code of ESRS-referentie) voor eenvoudige opvolging.

2. Bepaal welke risico's en kansen materieel zijn

Nu je een overzicht hebt van potentiële duurzaamheidsthema's, is de volgende stap het bepalen van materialiteit: welke kwesties verdienen daadwerkelijk openbaarmaking aan investeerders? De ISSB hanteert een lens op ondernemingswaarde (ook wel enkelvoudige materialiteit genoemd): een kwestie is materieel als het weglaten of onjuist weergeven ervan de beslissingen van investeerders redelijkerwijs kan beïnvloeden. Een eenvoudige toets is: "Zou een redelijke investeerder zijn mening over het bedrijf herzien als hij dit risico of deze kans kende?" Als het antwoord ja is, is de kwestie waarschijnlijk materieel en moet ze worden gerapporteerd; zo niet, dan kan ze worden weggelaten om de rapportage overzichtelijk te houden.

2.1. Voer een kwalitatieve materialiteitsanalyse uit voor elk item in je register

Overweeg de aard en omvang van elk risico of elke kans, en de kans dat het je bedrijf beïnvloedt. Kwesties kunnen materieel zijn vanwege omvang (bijvoorbeeld een potentieel grote financiële impact) of aard (bijvoorbeeld gerelateerd aan kernstrategie of waarden), of een combinatie van beide.

2.2. Prioriteer de lijst op hoge, gemiddelde en lage materialiteit

Wees bedrijfsspecifiek: focus op wat relevant is gezien de omstandigheden van jouw bedrijf, niet op generieke duurzaamheidsthema's. De ISSB verwacht beknopte rapportage die is afgestemd op jouw bedrijf en waarschuwt uitdrukkelijk tegen het over-rapporteren van niet-materiële informatie die het zicht op wat echt belangrijk is kan vertroebelen.

Praktische tips

Documenteer de onderbouwing van elke materialiteitsbeoordeling. Bijvoorbeeld: "Waterschaarsterisico: materieel vanwege het potentieel om 30% van de productie in onze kernregio te verstoren" of "Gemeenschapsrelaties: niet materieel (onze activiteiten bevinden zich op laagrisico-locaties)".

Dit helpt bij het opstellen van het rapport en als auditors of stakeholders vragen stellen. Het is ook nuttig om senior management hierbij te betrekken, want materialiteitsbeslissingen vereisen vaak een oordeel over strategisch belang. Als je onder meerdere kaders rapporteert, onthoud dan dat de materialiteit van de ISSB financieel gericht is. Onder de ESRS van de EU moet je ook de impact op samenleving en milieu meewegen: een dubbele materialiteitsanalyse.

Bedrijven die beide doen, kunnen de processen afstemmen door alle kwesties te identificeren en vervolgens het financiële materialiteitsfilter toe te passen voor de ISSB. Het resultaat van deze stap is een shortlist van materiële duurzaamheidsthema's (risico's en kansen) die de focus vormen van je ISSB-conforme rapportage.

3. Koppel risico's aan strategie en planning

ISSB-rapportage is niet alleen een checklist van risico's: het vereist dat je uitlegt hoe die risico's en kansen je bedrijf en strategie beïnvloeden. Stap 3 gaat over het inbedden van elk materieel risico of elke kans in je strategisch denken.

De IFRS-standaarden vragen bedrijven uitdrukkelijk om de effecten van elk materieel risico of elke kans te rapporteren op "het bedrijfsmodel en de waardeketen; de strategie en besluitvorming; en de allocatie van middelen en kapitaalinzet". Met andere woorden: hoe verandert duurzaamheid wat je bedrijf doet, hoe je het doet en waar je middelen naartoe gaan?

Stap 3.1. Beoordeel bedrijfsmodel en waardeketen

Begin met het onderzoeken van hoe elk materieel risico of elke kans je bedrijfsmodel en waardeketen beïnvloedt. Als klimaatverandering een materieel risico is, leidt dat dan tot veranderingen zoals het inkopen van hernieuwbare energie, het herontwerpen van producten of het verplaatsen van faciliteiten? Als diversiteit in het personeelsbestand een materieel thema is, overweeg dan hoe dit je talentenstrategie of waardecreatie beïnvloedt.

Stap 3.2. Beoordeel strategische impact en besluitvorming

Beoordeel vervolgens of deze kwesties je algehele bedrijfsstrategie of belangrijke beslissingen vormgeven. Leiden klimaatgerelateerde risico's bijvoorbeeld tot een verschuiving naar koolstofarme producten? Worden deze risico's op bestuursniveau besproken, wat leidt tot nieuw beleid of initiatieven? Leg vast hoe duurzaamheidsoverwegingen de richting en governance beïnvloeden.

Stap 3.3. Koppel aan middelenallocatie en kapitaalplanning

Verbind vervolgens elk materieel thema met de manier waarop middelen worden toegewezen. ISSB-rapportage vereist dat je laat zien hoe duurzaamheid is ingebed in de financiële planning. Als de circulaire economie een kans biedt, heb je dan geïnvesteerd in nieuwe recyclingfaciliteiten? Als regelgevende compliance een risico is, financier je dan systemen of trainingen om dit aan te pakken? Dit toont aan dat duurzaamheid is geïntegreerd in je investerings- en budgetbeslissingen.

Praktische tips

Deze stap brengt vaak hiaten aan het licht: gebieden waar een materieel thema geen duidelijke strategische reactie of middelen heeft. Beschouw dit als een signaal voor managementactie. Betrek strategie- en financeteams vroeg om afstemming binnen het bedrijf te waarborgen.

Koppel elk risico waar mogelijk aan bestaande strategieën of doelen, zoals het verbinden van klimaatrisico's aan je klimaatstrategie. Deze input vloeit rechtstreeks in het onderdeel "Strategie" van je ISSB-rapport, dus verzamel duidelijke en specifieke voorbeelden. Rapportage moet niet alleen je huidige strategie weerspiegelen, maar ook hoe die zich zal ontwikkelen.

4. Voer een klimaatveerkracht- en scenarioanalyse uit

Voor klimaatgerelateerde risico's en kansen legt de ISSB (via IFRS S2) bijzondere nadruk op klimaatveerkracht. Bedrijven worden geacht te beoordelen hoe veerkrachtig hun strategie is bij verschillende klimaatscenario's. Deze stap is waarschijnlijk de meest complexe.

In de praktijk betekent dit het uitvoeren van een klimaatscenarioanalyse: een oefening waarbij je je bedrijf evalueert onder ten minste een paar plausibele toekomstige klimaatuitkomsten. Doorgaans neem je een scenario op dat ruim onder de 2°C blijft (in lijn met de Parijs-doelstellingen, bijvoorbeeld een 1,5°C-scenario) en een scenario met hogere emissies (bijvoorbeeld 3°C of meer aan het einde van de eeuw).

Het doel is om je strategie te testen in zowel een wereld met agressief klimaatbeleid als een business-as-usual-wereld, om te zien of je bestand bent tegen risico's zoals fysieke klimaatimpacts of transitiekosten.

Stap 4.1. Voer een klimaatscenarioanalyse uit

Begin met het selecteren van ten minste twee plausibele klimaatscenario's. Eén scenario moet een toekomst met lage opwarming vertegenwoordigen (zoals een 1,5°C- of ruim-onder-2°C-scenario, in lijn met het Akkoord van Parijs), en een ander een toekomst met hoge opwarming (zoals een 3°C- of 4°C-scenario). Dit helpt je te evalueren hoe je bedrijf zou presteren onder zowel agressief klimaatbeleid als business-as-usual-omstandigheden.

Stap 4.2. Definieer variabelen, aannames en impacts

Identificeer voor elk scenario de belangrijkste aannames en variabelen. Denk bij scenario's met lage opwarming aan stijgende CO2-prijzen, toenemende adoptie van schone technologie en strengere regelgeving. Bij scenario's met hoge opwarming kijk je naar vaker voorkomende extreme weersomstandigheden en risico's in de toeleveringsketen. Evalueer hoe deze factoren je activiteiten, kosten, inkomsten en marktkansen beïnvloeden. Kwantificeer de effecten waar mogelijk, bijvoorbeeld door faciliteiten te identificeren die blootgesteld zijn aan waterstress of door de impact van CO2-kosten te voorspellen.

Stap 4.3. Evalueer financiële en strategische implicaties

Beoordeel de financiële impacts per scenario, al is het maar semi-kwantitatief. Dit kunnen verschuivingen zijn in operationele kosten, activawaarden of nieuwe omzetkansen. Evalueer vervolgens hoe veerkrachtig je algehele strategie is in elk scenario. Je kunt ontdekken dat diversificatie naar koolstofarme producten de veerkracht in een 2°C-wereld ondersteunt, terwijl fysieke blootstelling de veerkracht in een 4°C-wereld verzwakt.

Stap 4.4. Documenteer methodologie en resultaten

Leg duidelijk vast welke scenario's zijn gebruikt, welke aannames zijn gemaakt, welke tijdshorizonten zijn overwogen en wat de uitkomsten van je analyse zijn. ISSB-conforme rapportage moet de strategische implicaties van klimaatrisico's tonen en hoe je bedrijf zich mogelijk aanpast. Raadpleeg de TCFD-richtlijnen, die ten grondslag liggen aan IFRS S2, met name de aanbeveling om de veerkracht van je strategie in een 2°C- of lager scenario te beschrijven.

Praktische tips

Scenarioanalyse kan data-intensief en onbekend terrein zijn, dus begin eenvoudig als dat nodig is. Gebruik bestaande scenario's van betrouwbare bronnen zoals het IEA of het IPCC. Focus op materiële klimaatvariabelen voor jouw sector: energiebedrijven moeten bijvoorbeeld kijken naar veranderingen in de vraag, terwijl de landbouw zich kan richten op neerslag.

Betrek stakeholders via workshops of expertconsultaties om impacts te beoordelen. Zelfs kwalitatieve analyse is waardevol als je geen volledige modelleringscapaciteiten hebt. Zorg ervoor dat je zowel transitie- als fysieke risico's beoordeelt.

Laat de analyse de strategie informeren: als er kwetsbaarheden naar voren komen, documenteer dan geplande aanpassingen. Dit laat investeerders zien dat je klimaatrisico's actief beheert. De output van deze stap draagt bij aan het klimaatgedeelte van je Strategie-rapportage en toont aan hoe je je bedrijfsaanpak hebt getest en versterkt onder klimaatonzekerheid.

5. Beoordeel financiële impacts en verfijn risicobeheer

Een belangrijke en uitdagende stap is het vertalen van je materiële duurzaamheidskwesties naar financiële termen. Investeerders zijn uiteindelijk geïnteresseerd in euro's en centen: hoe beïnvloeden deze duurzaamheidsrisico's of -kansen de omzet, kosten, activa, passiva of toegang tot kapitaal?

Voer voor elk materieel risico of elke kans een impactbeoordeling uit om huidige en toekomstige financiële effecten te schatten. Als je bijvoorbeeld een risico hebt geïdentificeerd van verstoringen in de toeleveringsketen door klimaatgebeurtenissen, schat dan hoe dit de jaarlijkse omzet kan beïnvloeden of extra kosten met zich meebrengt (bijvoorbeeld: "een grote overstroming kan leiden tot 5 miljoen euro aan gederfde productie"). Als een kans het adopteren van een nieuwe groene productlijn is, maak dan een prognose van de potentiële omzet- of margegroei. Deze stap maakt vaak gebruik van scenarioresultaten (uit stap 4) en verdere analyse door je financeteam.

Stap 5.1. Vertaal materiële kwesties naar financiële termen

Beoordeel voor elk materieel duurzaamheidsrisico of elke kans hoe dit je financiën kan beïnvloeden: omzet, kosten, activa, passiva of toegang tot kapitaal. Investeerders willen de financiële betekenis begrijpen. Als klimaatgerelateerde risico's in de toeleveringsketen zijn geïdentificeerd, schat dan de potentiële kosten van verstoringen of gederfde productie. Als een groene productlijn een kans is, maak dan een prognose van de verwachte omzet- of margewinst. Deze schattingen zijn vaak gebaseerd op de uitkomsten van je scenarioanalyse in stap 4, gecombineerd met input van het financeteam.

Stap 5.2. Neem huidige en toekomstige financiële effecten mee

Identificeer naast toekomstprognoses ook huidige impacts. Noteer bijvoorbeeld of extreme weersomstandigheden dit jaar de winst hebben beïnvloed, of dat CO2-beprijzing je operationele kosten heeft verhoogd. Overweeg ook aankomende risico's voor je financiële positie, zoals mogelijke waardeverminderingen van activa of gestrande activa. Beoordeel of nieuwe duurzaamheidsregelgeving verplichtingen of voorzieningen kan introduceren. Deze stap overlapt met risicobeheer: denk aan verzekeringen, reserves of beheersmaatregelen.

Stap 5.3. Kwantificeer waar mogelijk, beschrijf waar niet

De ISSB-standaarden erkennen dat financiële kwantificering lastig kan zijn. Als betrouwbare gegevens niet beschikbaar zijn, geef dan een duidelijke kwalitatieve beschrijving. Als je geen exacte cijfers kunt geven, schets dan de waarschijnlijke richting en relatieve omvang van de impact, bijvoorbeeld een materiële stijging van kosten op de lange termijn maar lage effecten op de korte termijn. Laat geen enkel materieel thema zonder enige financiële duiding. Zelfs kwalitatieve uitspraken geven investeerders inzicht in je begrip en voorbereiding.

Praktische tips

Betrek je finance- en risicobeheerteams bij het kwantificeren van impacts: deze stap lijkt vaak op enterprise risk management. Maak gebruik van bestaande ERM-modellen, stresstests of verzekeringsgegevens. Prioriteer de meest meetbare en materiële items, zoals CO2-kosten, regelgevingsboetes of omzet uit groene producten. Gebruik bandbreedtes of scenariogebaseerde cijfers om onzekerheid te verwerken.

Dit is ook een goed moment om risicobeheersmaatregelen te beoordelen en te versterken: zorg dat elk groot risico een duidelijke eigenaar en een mitigatieplan heeft. Waar operationele wijzigingen of interne beheersmaatregelen nodig zijn, begin dan met de implementatie.

Deze verbeteringen ondersteunen de voorbereiding op assurance (zie stap 9). Door impacts te kwantificeren en te contextualiseren, krijg je een scherper beeld van welke duurzaamheidskwesties er financieel echt toe doen.

6. Beantwoord de ISSB-metrics (inclusief Scope 1-3-emissies)

De ISSB-standaarden vereisen dat bedrijven specifieke metrics en indicatoren rapporteren voor hun materiële duurzaamheidsthema's, met name op het gebied van klimaat. Deze stap gaat over het verzamelen van gegevens en het berekenen van de metrics die je moet rapporteren.

Een topprioriteit voor elke klimaatgerelateerde rapportage zijn broeikasgasemissies (BKG). IFRS S2 verplicht uitdrukkelijk tot rapportage van Scope 1-, Scope 2- en Scope 3-emissies, gemeten conform het Greenhouse Gas Protocol.

Stap 6.1: Stel een emissie-inventaris op voor klimaatrapportage

De ISSB-standaarden vereisen via IFRS S2 rapportage van broeikasgasemissies over Scope 1 (directe emissies), Scope 2 (ingekochte elektriciteit) en Scope 3 (waardeketen). Deze moeten worden gemeten met het Greenhouse Gas Protocol. Bouw een volledige en actuele inventaris die je bedrijfsmodel weerspiegelt. Focus voor Scope 3 op de meest relevante categorieën, zoals ingekochte goederen, transport of zakenreizen. Schattingen zijn acceptabel en het is toegestaan om eventuele hiaten of weglatingen te vermelden, met name in het eerste jaar, omdat de ISSB tijdelijke vrijstelling biedt voor Scope 3-rapportage.

Stap 6.2: Identificeer metrics voor elk materieel thema

Identificeer naast emissies ook passende metrics voor alle materiële duurzaamheidsrisico's en -kansen. IFRS S1 vereist dat bedrijven de metrics rapporteren die het management gebruikt om elk thema te monitoren. Als deze nog niet zijn gedefinieerd, gebruik dan de aanbevolen aanpak van de ISSB door te verwijzen naar de branchespecifieke standaarden van SASB. Waterrisico kan bijvoorbeeld worden gevolgd via metrics zoals wateronttrekking, terwijl veiligheid op de werkvloer betrekking kan hebben op letselcijfers of trainingsuren. SASB, TCFD en GRI bieden nuttige kaders voor het kiezen van geloofwaardige, voor investeerders relevante metrics.

Stap 6.3: Verzamel gegevens en bereken metrics

Zodra de metrics zijn geselecteerd, begin je met het verzamelen van gegevens over afdelingen heen. Dit omvat energiegegevens voor emissies, inkoopinputs voor Scope 3 en HR-gegevens voor personeelsmetrics. Pas consistente methodologieën toe, zoals het gebruik van emissiefactoren uit het GHG Protocol of gestandaardiseerde definities voor HR-indicatoren. Documenteer eventuele aannames of gebruikte berekeningsmethoden. Valideer de gegevens via trendanalyse en benchmarking om nauwkeurigheid te waarborgen. Als je gegevenslacunes tegenkomt, rapporteer deze transparant en schets hoe je van plan bent ze in de toekomst te dichten.

Praktische tips

Maak gebruik van tools of software die je hebt voor gegevensverzameling: veel bedrijven gebruiken duurzaamheidsplatforms of spreadsheets met vaste sjablonen. Het helpt om het werk op te splitsen: energiemanagers kunnen Scope 1- en 2-gegevens verzamelen, inkoop kan delen van Scope 3 aanpakken, HR kan sociale metrics beheren, enzovoort.

Centraliseer de gegevens daarna. Overweeg de SASB Materiality Map als checklist te gebruiken: dit helpt je afstemming op verwachtingen van investeerders te waarborgen en vereenvoudigt interne gesprekken. Let op eenheden en normalisatie: hoewel de ISSB geen intensiteitsmetrics vereist, voegt normalisatie (bijvoorbeeld emissies per e