De EU Houtverordening (EUTR) heeft als doel illegale houtkap en handel in houtproducten in de lidstaten van de Europese Unie tegen te gaan. De verordening is voortgekomen uit het FLEGT-actieplan van de EU. Ze werd aangenomen in december 2010 en trad in werking op 3 maart 2013.

De verordening is van toepassing op zowel 'marktdeelnemers' als 'handelaren'. Marktdeelnemers zijn bedrijven die hout of houtproducten voor het eerst op de EU-markt brengen; handelaren zijn partijen die goederen verhandelen die al op de markt zijn gebracht.

Kort gezegd: elk bedrijf dat hout binnen de scope op de EU-markt brengt, moet voldoen aan de EUTR. Elke handelaar die deze producten verhandelt, moet gegevens bijhouden en doorgeven.

Wie geldt als marktdeelnemer onder de EUTR?

Een marktdeelnemer onder de EUTR is elke natuurlijke of rechtspersoon die hout of houtproducten voor het eerst op de EU-markt brengt.

Voorbeelden van marktdeelnemers:

• Een Nederlandse importeur die berkenmultiplex uit Azië op de EU-markt brengt
• Een Frans bosbouwbedrijf dat binnenlands boomstammen oogst en verkoopt aan een zagerij
• Een fabrikant die houtpulp van buiten de EU betrekt voor verpakkingen die in de EU worden verkocht

Wie geldt als handelaar onder de EUTR?

Handelaren onder de EUTR zijn natuurlijke of rechtspersonen die hout of houtproducten kopen of verkopen die al op de EU-markt zijn gebracht. Denk aan groothandelaren die gezaagd hout binnen de EU doorverkopen, of meubelretailers die uitsluitend binnen de EU actief zijn.

Voorbeelden van handelaren:

• Een groothandelaar die gezaagd grenenhout koopt van een EU-marktdeelnemer en doorverkoopt
• Een retailer die geïmporteerd meubilair verkoopt dat al door een marktdeelnemer op de markt is gebracht

{{custom-cta}}

Welke houtproducten vallen onder de EU Houtverordening

De EUTR is van toepassing op productcategorieën die zijn opgenomen in de bijlage van Verordening (EU) 995/2010, met betrekking tot hout en houtgerelateerde producten. De bijlage bepaalt producten aan de hand van de Gecombineerde Nomenclatuur (GN)-code en omvat onder meer boomstammen, gezaagd hout, multiplex, verdicht hout en vaten.

De verordening erkent het belang van het stimuleren van gerecyclede producten en sluit producten die hun levenscyclus hebben voltooid uit van de werkingssfeer. Gerecycled hout en gerecyclede houtproducten vallen dus niet onder de EUTR.

Bedrijven dienen GN-codes te toetsen aan Bijlage I om te bepalen of producten en bestaande voorraden onder de EUTR vallen.

Wat zijn de verantwoordelijkheden van marktdeelnemers en handelaren onder de EUTR

De EUTR kent verschillende verantwoordelijkheden toe aan marktdeelnemers en handelaren. Het is belangrijk om je rol per order te kennen. Bedrijven kunnen tegelijkertijd marktdeelnemer en handelaar zijn, waarbij de verantwoordelijkheden per order verschillen.

Een meubelonderneming gevestigd in Frankrijk heeft bijvoorbeeld marktdeelnemersverplichtingen voor hout dat zij uit buiten de EU importeert en voor het eerst op de interne markt brengt, maar handelaarsverantwoordelijkheden als dat hout afkomstig is uit bijvoorbeeld Duitsland.

Marktdeelnemers

De verplichtingen van marktdeelnemers zijn uitgebreider dan die van handelaren. Marktdeelnemers mogen geen illegaal gekapt hout of illegale houtproducten op de markt brengen en moeten zorgvuldigheid betrachten bij het voor het eerst op de EU-markt brengen van producten.

Marktdeelnemers moeten:

• Een zorgvuldigheidssysteem opzetten en onderhouden
• Informatie verzamelen over soort, hoeveelheid, leverancier en land/regio van oogst
• Documentatie verkrijgen en verifiëren die de legaliteit aantoont
• Een risicobeoordeling uitvoeren om het risico op illegale houtkap te bepalen
• De toeleveringsketen van het hout of de houtproducten in kaart brengen
• Risicobeheersmaatregelen toepassen wanneer het risico niet verwaarloosbaar is
• Gegevens over zorgvuldigheidsactiviteiten minimaal vijf jaar bewaren
• Samenwerken met bevoegde autoriteiten tijdens inspecties

Marktdeelnemers zijn verplicht een kader van procedures en maatregelen te hanteren, een 'zorgvuldigheidssysteem', om zorgvuldigheid te betrachten ten aanzien van relevante producten. Download onze gratis gids voor stapsgewijze begeleiding bij de voorbereiding op de overgang van EUTR naar EUDR.

Handelaren

Handelaren zijn bedrijven die relevante producten kopen of verkopen die al op de interne markt zijn gebracht. Hun verantwoordelijkheden liggen op het gebied van traceerbaarheid: zij moeten de namen en adressen bijhouden van degenen die hen producten hebben geleverd en van degenen aan wie zij producten hebben geleverd.

Handelaren moeten:

• Vastleggen van wie houtproducten zijn gekocht en aan wie ze zijn verkocht.
• Deze gegevens minimaal vijf jaar bewaren om traceerbaarheid te garanderen.
• Informatie op verzoek doorgeven aan bevoegde autoriteiten.

Eén bedrijf kan afhankelijk van de transactie zowel als marktdeelnemer als handelaar optreden. Dit onderscheid bepaalt welke EUTR-verplichtingen van toepassing zijn.

Wie is verantwoordelijk voor EUTR compliance binnen bedrijven

De EUTR-verantwoordelijkheden verschillen per rol onder de verordening. Handelaren hoeven alleen gegevens bij te houden en door te geven, terwijl marktdeelnemers een zorgvuldigheidssysteem moeten opzetten en onderhouden. Waar de verantwoordelijkheid voor EUTR compliance binnen bedrijven ligt, hangt vaak af van de zorgvuldigheidsvereisten onder de verordening.

Als je bedrijf handelaar is, zijn de EUTR-verantwoordelijkheden beperkt. De verantwoordelijkheid zal dan waarschijnlijk bij operations of logistiek liggen. Zij zijn verantwoordelijk voor het verzamelen en bijhouden van de namen en adressen van zowel de marktdeelnemers die het hout (de producten) hebben geleverd als de handelaren aan wie zij het hout (de producten) hebben geleverd, per order. Deze informatie is waarschijnlijk eenvoudig te achterhalen uit bestaande gegevens die dagelijks in de bedrijfsvoering worden gebruikt.

Bedrijven met marktdeelnemersverantwoordelijkheden kunnen ervoor kiezen de taken over teams te verdelen. Dit komt met name voor bij grote ondernemingen die veel orders van hout of houtproducten verwerken; soms wordt een specifieke compliance-verantwoordelijke voor hout aangesteld. Duidelijke taakverdeling over teams is belangrijk om compliance en auditgereedheid te waarborgen zonder in te leveren op efficiëntie.

Typische interne verantwoordelijkheden kunnen als volgt worden verdeeld. Inkoop is verantwoordelijk voor het verzamelen van legaliteitsdocumenten en leveranciersbewijzen. Duurzaamheids- of ESG-teams onderhouden het zorgvuldigheidssysteem, voeren risicobeoordelingen uit en stemmen af op bredere kaders zoals de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Juridische en compliance-teams kunnen worden ingeschakeld voor het beoordelen van contracten, het bijwerken van leveranciersvoorwaarden en het ondersteunen bij auditreacties, terwijl logistiek zendingen volgt en ervoor zorgt dat documentatie overeenkomt met materiaalstromen.

Het verdelen van verantwoordelijkheden over een bedrijf kan de rapportagelast verminderen, maar brengt ook het risico met zich mee dat informatie versnipperd en inconsistent raakt. Een softwareplatform kan je gegevens centraliseren en meerdere stakeholders in staat stellen tegelijkertijd te werken aan EUTR compliance.

Wat vereist een zorgvuldigheidssysteem onder de EU Houtverordening

Zorgvuldigheid onder de EUTR is opgebouwd uit drie stappen: informatieverzameling (artikel 6a), risicobeoordeling (artikel 6b) en risicobeheersing (artikel 6c). Het systeem moet worden gedocumenteerd en regelmatig worden bijgewerkt, of marktdeelnemers kunnen gebruikmaken van een zorgvuldigheidssysteem dat is opgezet door een bewakingsorganisatie.

Welke informatie moeten bedrijven verzamelen

Voor elke transactie moeten marktdeelnemers algemene informatie verstrekken ter identificatie van hun houtproducten, samen met bewijs dat het hout legaal is gekapt.

De vereiste informatie omvat:

• Land van oogst (subnationaal gebied of concessie indien van toepassing)
• Kapvergunningen en documentatie over landrechten
• Soort en commerciële omschrijving
• Hoeveelheid
• Namen en gegevens van leveranciers in de keten
• Leveranciers- en klantgegevens
• Bewijs van naleving van nationale wetgeving inzake kaprechten, heffingen, milieubescherming en arbeidswetgeving

Hoe risico's beoordelen en documenteren

Voor hout en houtproducten die onder de EUTR vallen, moet een risicobeoordeling worden uitgevoerd om te bepalen of er een risico bestaat dat het hout illegaal is gekapt. Een conclusie van verwaarloosbaar risico moet worden onderbouwd voordat producten op de interne markt worden gebracht.

Een uitzondering geldt wanneer het product vergezeld gaat van een geldig FLEGT- of CITES-certificaat. In dat geval wordt het hout of houtproduct geacht legaal te zijn gekapt en is geen verdere risicobeoordeling vereist onder de EUTR.

De risicobeoordeling dient rekening te houden met de informatie die is verzameld op grond van artikel 6a, zoals legaliteitsdocumenten, en tevens het volgende te beoordelen:

• Prevalentie van illegale houtkap in de regio
• Corruptieniveau en governance-indicatoren
• Prevalentie van gewapende conflicten
• Sancties opgelegd door de VN-Veiligheidsraad of de Raad van de EU ten aanzien van hout
• Complexiteit van de toeleveringsketen en het aantal tussenpersonen
• Inconsistenties of hiaten in leveranciersdocumentatie
• Beoordelingen door derden of certificeringsclaims

Alleen als alle risico's als verwaarloosbaar worden beschouwd, mogen producten op de markt worden gebracht. Als een risico als niet-verwaarloosbaar wordt aangemerkt, moeten risicobeheersmaatregelen worden genomen.

Welke risicobeheersmaatregelen kunnen bedrijven inzetten

Er moeten beheersmaatregelen worden genomen om te voorkomen dat illegaal gekapt hout op de markt wordt gebracht. De beheersprocedures moeten adequaat en evenredig zijn om het risico effectief te minimaliseren, en kunnen omvatten:

• Het opvragen van aanvullende informatie bij leveranciers
• Het uitvoeren van onafhankelijke audits
• Het verstrekken van aanvullende documentatie als bewijs van legaliteit
• Het uitsluiten van leveranciers met een hoog risico
• Het gebruik van verificatieschema's van derden

Zodra het risico op illegale houtkap voldoende is beperkt, mogen producten op de markt worden gebracht.

Hoe gegevens bijhouden en je voorbereiden op audits

De EUTR verplicht bedrijven relevante gegevens minimaal vijf jaar te bewaren. Voor handelaren beperkt de te bewaren documentatie zich tot leveranciers- en klantgegevens per order, die op verzoek aan bevoegde autoriteiten moeten worden verstrekt. Voor marktdeelnemers omvatten de te bewaren gegevens:

• Alle zorgvuldigheidsdocumentatie
• Risicobeoordelingen en bewijs van risicobeheersing
• Communicatie met leveranciers
• Resultaten van audits of verificaties door derden
• Contracten met verwijzing naar legaliteitsvereisten

Duidelijke documentatie ondersteunt het toezicht door autoriteiten van lidstaten tijdens inspecties.

Hoe vaak moet ik het zorgvuldigheidssysteem toepassen

Conform de EUTR-wijzigingen 607/2012 moet het zorgvuldigheidsvereiste worden toegepast op elk specifiek type hout of houtproduct dat door een bepaalde leverancier wordt geleverd, binnen elke periode van 12 maanden. Dit geldt op voorwaarde dat de boomsoort en het land of de concessie van oogst gedurende deze periode van 12 maanden gelijk blijven. Hoewel de zorgvuldigheid dus niet bij elke transactie opnieuw hoeft te worden uitgevoerd, vereisen de wijzigingen wel dat de informatiegegevens (artikel 6a) per order worden verstrekt. In de praktijk betekent dit dat de relevante informatie voor elke order toegankelijk moet zijn.

Hoe wordt de EU Houtverordening gehandhaafd en wat zijn de sancties

De handhaving van de EU Houtverordening wordt uitgevoerd door nationale bevoegde autoriteiten via risicogebaseerde controles bij zowel marktdeelnemers als bewakingsorganisaties. Autoriteiten verifiëren of marktdeelnemers voldoen aan de artikelen 4 en 6 door hun zorgvuldigheidssystemen te beoordelen, risicoanalyse- en beheersprocedures te toetsen, ondersteunende documentatie te onderzoeken en steekproeven of veldaudits uit te voeren.

Controles volgen een gedocumenteerd inspectieplan en kunnen ook worden geïnitieerd op basis van relevante informatie of onderbouwde zorgen van derden. Marktdeelnemers moeten volledige toegang verlenen tot locaties, documentatie en gegevens. Typische controles omvatten:

• Onderzoek van legaliteitsdocumentatie
• Verificatie van kapvergunningen en toeleveringsketengegevens
• Beoordeling van risicobeoordelingen
• Bezoeken aan marktdeelnemers of handelaren
• Kruiscontrole van bewijs met autoriteiten in derde landen

Wanneer tekortkomingen worden vastgesteld, kunnen autoriteiten corrigerende maatregelen opleggen en, waar nodig, tijdelijke maatregelen treffen zoals het in beslag nemen van hout of het verbieden van producten om op de markt te worden gebracht. Typische sancties kunnen zijn:

• Geldboetes
• Inbeslagname van hout
• Tijdelijk verbod op het op de markt brengen van hout
• Corrigerende maatregelen die verbeterde zorgvuldigheid vereisen

Daarnaast moeten autoriteiten erkende bewakingsorganisaties minimaal eens per twee jaar inspecteren, zoals vereist door de gewijzigde wetgeving. Deze controles vinden vaker plaats wanneer problemen zijn vastgesteld in het gebruik van het zorgvuldigheidssysteem van een bewakingsorganisatie door marktdeelnemers.

De handhaving van de EUTR loopt door totdat de verordening in 2028 vervalt.

Wat zijn de uitdagingen van EUTR compliance

Bedrijven die voldoen aan de EUTR kunnen te maken krijgen met diverse uitdagingen, waaronder onvolledige legaliteitsdocumentatie van upstream-leveranciers, beperkt zicht op vroege fasen van kapactiviteiten en verwarring door de overlap tussen EUTR- en EUDR-vereisten. Handmatige documentatieprocessen bemoeilijken de voorbereiding op audits, en veel bestaande certificaten voldoen niet aan de huidige zorgvuldigheidsverwachtingen. Gestandaardiseerde documentatieverzoeken, gecentraliseerde bewijsopslag en geïntegreerde traceerbaarheidsworkflows kunnen bedrijven helpen deze lacunes aan te pakken en tegelijkertijd systemen op te bouwen die ook toekomstige EUDR compliance ondersteunen.

Wat is het verschil tussen de EUTR en de EUDR

De EUTR richt zich op de legaliteit van houtkap. De EUDR breidt de wetgeving uit en introduceert ontbossingsvrije vereisten, geolocatiegegevens, traceerbaarheid op perceelniveau en een bredere productscope.

Belangrijkste verschillen

De beperktere reikwijdte en lagere gegevensvereisten van de EUTR betekenen dat bedrijven die overstappen naar de EUDR hun traceerbaarheidssystemen moeten uitbreiden, geolocatiegebaseerde workflows moeten invoeren en zich moeten voorbereiden op strengere bewijsnormen.

Wat geldt nu: EUTR versus EUDR-tijdlijnen toegelicht

De inwerkingtreding van de EUDR vervangt en trekt de EUTR formeel in. De huidige implementatiedatum voor de EUDR is 30 december 2025, maar dit staat ter discussie en er is waarschijnlijk sprake van een jaar vertraging. Deze tijd benutten om je voor te bereiden op de overgang naar de EUDR is waardevol, omdat de complexiteit en vereisten aanzienlijk toenemen.

Tijdlijn van EUTR naar EUDR

• De EUTR eindigt op 30 december 2025, wanneer de EUDR in werking treedt, maar
• Blijft van kracht tot 31 december 2027 voor oud hout (gekapt vóór 29 juni 2023)
• Vanaf 31 december 2027 moet al het hout op de EU-markt voldoen aan de ontbossingsvrije regels van de EUDR

Overlapsituaties die kunnen optreden zijn onder meer dat een bedrijf te maken kan hebben met:

• EUTR-gereguleerd legacy-hout waarvoor legaliteitszorgvuldigheid vereist is
• EUDR-gereguleerd nieuw hout waarvoor geolocatie, traceerbaarheid op perceelniveau en indiening van een zorgvuldigheidsverklaring vereist zijn

Deze overlap vereist dubbele systemen en een duidelijke productclassificatie.

Hoe voldoe je in 2025 aan de EU Houtverordening

Bedrijven moeten een effectief zorgvuldigheidssysteem onderhouden voor alle EUTR-gereguleerde goederen en teams voorbereiden op de verschuiving naar de EUDR-gegevensvereisten.

1. Bevestig of producten onder de EUTR vallen

• Koppel GN-codes aan Bijlage I.

2. Bepaal je rol

• Marktdeelnemer of handelaar per transactie.

3. Werk je zorgvuldigheidssysteem bij

• Verzamel legaliteitsdocumentatie.
• Leg land, regio, soort en kaprechten vast.
• Documenteer je risicobeoordeling.

4. Versterk risicobeheersing

• Gebruik onafhankelijke verificatie waar nodig.
• Pak documentatiehiaten aan.
• Werk leveranciersvoorwaarden bij om EUTR-verplichtingen te weerspiegelen.

5. Bereid je voor op inspecties

• Bewaar gegevens vijf jaar lang.
• Sla documenten centraal op en zorg voor toegankelijkheid.
• Train interne teams op bewijsvereisten.

6. Bouw overgangsworkflows voor de EUDR

• Begin met het in kaart brengen van geolocatievereisten voor hout gekapt na 2020.
• Beoordeel de haalbaarheid van het verzamelen van leveranciersgegevens.
• Breid je zorgvuldigheidssysteem uit om risicobeoordelingen voor ontbossing en verdere zorgvuldigheid mogelijk te maken.

FAQ

Is er een officieel EUTR-certificaat?
Nee. Compliance wordt aangetoond via een zorgvuldigheidssysteem en gegevens, niet via een door autoriteiten afgegeven certificaat.

Wie moet in 2025 voldoen aan de EUTR?
Elke marktdeelnemer die hout op de EU-markt brengt en elke handelaar die deze goederen verhandelt.

Is de EUTR nog geldig?
Ja. Ze blijft geldig totdat de EUDR haar formeel intrekt, en voor legacy-hout tot 31 december 2028.

Hoe verschilt de EUTR van de EUDR?
De EUTR richt zich op legaliteit. De EUDR voegt ontbossingsvrije vereisten, geolocatiegegevens, verplichte zorgvuldigheidsverklaringen en een bredere productlijst toe.

Moeten handelaren zorgvuldigheid betrachten onder de EUTR?
Nee. Handelaren moeten gegevens bijhouden en doorgeven, maar voeren geen volledige zorgvuldigheidsprocedure uit.